Invloed van de maan op ons gedrag

Al sinds mensenheugenis ervaren mensen dat hun gedrag beïnvloed wordt door de maan.
Nog steeds voelen veel mensen de onweerstaanbare drang om op een onbewolkte nacht naar buiten te gaan en van de volle maan te genieten.
Sommigen onder ons gaan zelfs zover dat ze 's nachts een eind gaan wandelen of fietsen en zelfs een trektocht maken om bij volle maan te gaan kamperen.
Als we deze drang zelfs vandaag de dag nog ervaren, hoe invloedrijk moet de maan dan wel niet zijn geweest toen we in de nacht vooral moesten vertrouwen op het licht van de maan en de sterren.
Daarom ook geloven heel veel mensen dat de verschillende cycli van de maan ook andere aspecten van ons gedrag en gezondheid beïnvloeden.

Het hardnekkigste geloof is over de invloed van de maan op de menstruatiecyclus, vruchtbaarheid tot aan het geslacht van een baby toe. Het is niet moeilijk te begrijpen waarom die relatie wordt gelegd: de maancyclus is immers vrijwel even lang als de gemiddelde menstruatiecyclus.

Tot voor kort lukte het wetenschappers echter niet om afdoende bewijs te leveren dat er ook daadwerkelijk sprake was van zo'n invloed.
Kortgeleden werd echter weer een stapje in die richting gezet met onderzoek bij inheemse stammen in Argentinië die respectievelijk zonder en met kunstmatig licht leefden. Daaruit bleek dat zelfs wanneer iemand in een stadse omgeving woonde met volop kunstlicht, nog steeds een verstoorde slaapcyclus had, al was dat effect veel geringer dan voor wie nog wel in een omgeving zonder kunstlicht leefde.

Dat leek ons de perfecte aanleiding om eens na te gaan of de maancyclus daadwerkelijk invloed zou hebben op ons gedrag of gezondheid.

Kan de maan invloed hebben op onze gezondheid?

Al sinds de oertijd heeft de mens een fascinatie gehad voor de maan. Al sinds mensenheugenis hebben mensen de maan aanbeden alsof het een godheid was en werd gedacht dat de maan een grote invloed had op het dagelijkse leven en de gezondheid. Maar klopt dat geloof wel?

De maan beïnvloedt het leven op de aarde en diverse natuurlijke processen op een wijze, die we als natuurmens altijd volstrekt normaal vonden. Om maar een voorbeeld te noemen: koraalriffen planten zich bij volle maan voort door dan massaal eitjes en zaadcellen los te laten.
Zo zijn de getijden ook een gevolg van de aantrekkingskracht van de maan op de aarde en is 2x per maand bij volle en nieuwe maan sprake van het zogenaamde springtij.
Het is dus heel natuurlijk om als we die grote invloed van de maan zien op natuurlijke processen, ook te geloven dat de maan ons eigen gedrag en gezondheid beïnvloedt.

De maan en de menstruatiecyclus

Het woord menstruatie is afgeleid van het Latijnse woord voor de maand 'mensis', wat weer is afgeleid van het woord voor de maan.
De oud-Nederlandse term 'maandstonde' is daar nog directer van afgeleid. Het wekt dan ook geen verwondering dat velen ervan overtuigd zijn dat er een directe relatie is tussen de menstruatiecylus en de diverse fases van de maan.
Onderzoekers zijn het tot nog toe niet met elkaar eens of de maan ook daadwerkelijk invloed heeft op de menstruatiecyclus.

De achterliggende reden over het zien van een verband tussen de fases van de maan en de menstruatiecyclus is gelegen in het feit dat een gemiddelde menstruatiecyclus 28 dagen in beslag neemt, bijna even lang als een maancyclus.
De maan doet er bijna 28 dagen over om volledig om haar as te draaien en 29,5 dag om een volledige maanfasecyclus te doorlopen.

Tussen de zeventiger en negentiger jaren zijn er diverse kleinschalige onderzoeken gedaan, die er op leken te wijzen dat veel vrouwen menstrueerden in de periode dat de maan voller (helderder) werd en ovuleerden in de periode dat de maan kleiner en donkerder werd.
In een aantal van deze studies vond men een verband tussen de diverse fases van de maan en een wijzigende melatoninespiegel. Melatonine is het hormoon dat de slaap-waakcyclus reguleert en ook invloed heeft op de menstruatiecyclus.
Voor de meeste vrouwen geldt echter dat hun cyclus niet synchroon loopt met de maancyclus. Ofschoon deze dan wel gemiddeld 28 dagen duurt, kan ze uiteenlopen van slechts 3 weken tot meer dan 5 weken (35 dagen) waarbij ook geldt dat factoren als leeftijd en stress een flinke invloed uitoefenen op de hormoonbalans.

De maan en slaap

Er is behoorlijk wat onderzoek gedaan waaruit blijkt dat de volle maan de slaap kan verstoren, maar echt keihard bewijs is er amper.
Toch gelooft vrijwel iedereen dat het zeker waar is dat de maan onze slaap verstoort en mensen er slapeloze nachten aan overhouden.
Er zit ook wat aantrekkelijks in het idee dat de maan zo'n belangrijke invloed kan hebben op een belangrijk onderdeel van ons leven.
Voor mensen, bij wie sprake is van een verstoorde nachtrust heerst ook wel de gedachte dat het romantisch is dat ze 'wakker worden gekust' door het maanlicht.
Maar klopt deze aanname wel of is het een soort van placebo-effect, dwz. als je eenmaal gelóóft dat de maan invloed op je heeft, dan zal dat ook wel waar zijn.
Net zoals bij onderzoeken naar de invloed van de maan op de menstruatie is er niet veel onderzoek naar gedaan en zijn de weinige onderzoeken ook vaak kleinschalig. De meesten ervan wijzen wel uit dat er inderdaad sprake is van invloed van de maan op slaapkwaliteit.
Zo was er een onderzoek in 2014, waarin 319 mensen werden gevolgd tijdens de verschillende maanfases. Hun slaapkwaliteit bleek verminderd te zijn tijdens volle maan. Met name het slaaprendement nam af, dat wil zeggen dat de deelnemers meer moeite hadden met inslapen en ook dat ze minder diepe slaapfases hadden.
Het is logisch om slapeloosheid in verband te brengen met helderder maanlicht, wat op te lossen valt met blinderende gordijnen. Toch is dat niet het hele verhaal.
Er is namelijk ook ooit een ander onderzoek gedaan op een kleine groep vrijwilligers, die bereid waren een aantal nachten door te brengen in een donkere slaapkamer zonder ramen, waarbij hun slaap en hersenactiviteit werd geanalyseerd evenals hun melatonine - en cortisolspiegel.
Jaren later kwamen de onderzoekers op het lumineuze idee om ook te kijken of er een verband was met de maancyclus.
Daaruit bleek dat zelfs in een volledig afgesloten omgeving er toch invloed was: bij volle maan duurde het gemiddeld 5 minuten langer voor men insliep en sliep men 20 minuten korter.
Daarnaast sliep men ook minder diep en was de melatoninespiegel lager op dagen rondom de volle maan.
Vanwege het feit dat de deelnemers aan het onderzoek in volledig geblindeerde ruimtes verkeerden, kon direct maanlicht nooit de reden van de invloed op de slaapcyclus zijn. Kortom, de maan heeft bij mensen weldegelijk invloed op de slaapcyclus, ook al zien we de maan niet en zijn we ons er niet direct van bewust.

De maan en geestelijke gezondheid

Een ander wijdverspreid geloof is dat de maan onze stemming en geestelijke gezondheid beïnvloedt. Met name de volle maan zou mensen agressiever maken. Daar is tot nog toe na velerlei onderzoeken niets van gebleken.
Er zijn tal van fabels waarin de volle maan een mens in een (weer)wolf doet veranderen, een mythisch dier die symbool staat voor onze fascinatie met de dierlijke aspecten van ons gedrag.

Lunatic, het Engelse woord voor krankzinnige verwijst nog direct naar de maan.
Tot nog toe zijn de resultaten uit onderzoeken nogal tegenstrijdig of vaag.
Zo was er een onderzoek dat suggereert dat er tijdens volle maan sprake is van meer criminaliteit.
Volgens een onderzoek uit 2009 zouden tijdens volle maan meer mensen opgenomen worden in psychiatrische instellingen. Weliswaar was het kleinschalig (91 patiënten) maar toch was het aantal significant hoger, namelijk het dubbele van de hoeveelheid die tijdens andere maanfases werd opgenomen.
In andere onderzoeken bleek weer dat er geen sprake zou zijn van meer agressief gedrag tegenover anderen of dat mensen zichzelf geweld aandeden.
Meer recent werd in 2019 door onderzoekers in Zwitserland en de VS gekeken naar de gegevens over bijna 18 duizend mensen in 15 psychiatrische instellingen over een periode van 10 jaar. Daarna kon men wel vaststellen dat er geen verband was tussen de volle maan en agressief gedrag.
Het geloof dat de maan invloed uitoefent op het menselijk gedrag wordt dus niet ondersteund door de wetenschappelijke onderzoeken.
Dat men zo hardnekkig blijft geloven dat er toch zo'n invloed bestaat kan niet worden verklaard op rationele wijze, maar moet worden gezocht in het emotionele verlangen dat we niet volledig verantwoordelijk zijn voor ons eigen gedrag.
Het is zinvoller om te kijken naar menselijker invloeden dan naar de invloed van hemellichamen op ons gedrag.

Het lijkt er dus op dat de meeste wetenschappelijk onderzoeken amper enig bewijs leveren voor een (grote) invloed van de maan op ons gedrag en de gezondheid. Desondanks kunnen we er toch bewust voor kiezen om ons door de maan te laten beïnvloeden.

Adviezen van een romanticus!

Plan op de avond van een volle maan een romantisch avondje uit met je geliefde
Besteed zoveel mogelijk tijd in de vrije natuur rondom de volle maan, terwijl je de hoeveelheid kunstlicht zoveel mogelijk beperkt
Probeer zoveel mogelijk te aarden, door op blote voeten buiten te lopen, aan yoga te doen of een ander meditatieritueel waardoor je in balans komt.
Gebruik je creativiteit. Ga eens naar een workshop voor paren of doe samen aan parenyoga; wees creatief en gebruik van de mogelijkheid om samen nieuwe dingen te doen.
Hou van jezelf. Draag kleding waardoor je je mooi voelt, ga naar buiten en dans in de volle maan of (als je dat niet durft) lach naar jezelf in de spiegel.
Beoefen tantra. De volle maan geeft mensen energie. Gebruik die energie om met je partner samen te smelten. Beweeg daarbij niet te snel en geniet van elk moment samen.
Verzet je er niet tegen: go with the flow. Wanneer je je gaat verzetten kan dat wel eens tegen je keren. Gebruik de volle maan om met volle teugen te genieten van het leven, de liefde en de verbintenis van jezelf met het universum.
Gebruik een hoekje in je woning waarin je intiem met elkaar kan zijn. Steek je favoriete geurkaarsen aan, zet bloemen neer en neem een weldadig bad (of douche) waarbij je de essentiële olie van jasmijn of lavendel gebruikt om tot rust te komen en zorg ervoor dat je bed is opgemaakt met frisgewassen beddengoed en kussens. 

Conclusie

Ik hoop dat u zich na het lezen van dit artikel geïnspireerd voelt om dichterbij de natuur te willen staan en zin krijgt om 'buiten te spelen' tijdens de volle maan. Zo niet nu, dan toch wel tijdens een warme zomernacht.