Paddestoelen, het mysterieuze geschenk van Moeder Natuur. Speciale aandacht voor de gezondheidsvoordelen van beta glucan.

Na een onderbreking van ongeveer 2 jaar is bèta-glucan onlangs weer bij ons op voorraad. Weinig mensen zijn zich bewust van de voordelen van het gebruik van beta glucan, wat een goede reden is om ons eens te concentreren op deze interessante werkzame stof, die grotendeels gewonnen wordt uit paddestoelen. Mede daarom ga ik eerst in op de gezondheidsvoordelen van aardse eetbare schimmel, voordat ik uitleg waarom bèta-glucan zo interessant supplement is.

Zijn paddestoelen goed voor de gezondheid?

Paddestoelen zijn er in veel verschillende vormen, maten en kleuren. De paddestoelen, die niet giftig zijn, zijn behoorlijk gezond en smakelijk en bevatten veel belangrijke vitamines en mineralen.
Paddestoelen worden al euwenlang gebruikt vanwege hun unieke vermogen om smaak toe te voegen in de keuken van veel verschillende culturen. Hoewel het eigenlijk schimmels zijn, worden paddestoelen om praktische redenen in de categorie groenten geplaatst. Met champignons kun je extra smaak toevoegen zonder natrium of vet.

Giftige paddestoelen kunnen in het wild moeilijk te identificeren zijn, dus koop ze altijd bij een betrouwbare supermarkt of markt. De meest voorkomende soorten in supermarkten zijn: shiitake, portobello, kastanjechampignons, witte champignons, oesterzwammen, enokitake, beukenzwammetjes en maitake.

Ze hebben elk een unieke uitstraling en smaak.

Zorg er bij het uitkiezen van de paddestoelen voor dat ze stevig aanvoelen, niet vochtig aanvoelen en schimmelvrij zijn. Ze kunnen ongeveer vijf dagen in een papieren zak in de koelkast worden bewaard. Borstel het vuil eraf en spoel ze lichtjes af als je klaar bent om ze te gebruiken.

Voedingsvoordelen van paddestoelen

Met paddestoelen kan het haast niet fout gaan. Ze zijn vetvrij, natriumarm, caloriearm en cholesterolvrij. Ze zitten ook boordevol vezels, vitamines en mineralen. De voedingsvoordelen variëren afhankelijk van het type paddenstoel. Maar over het algemeen zijn ze een goede bron van de volgende voedingsstoffen.

Antioxidanten

Antioxidanten helpen het lichaam te beschermen tegen schadelijke vrije radicalen die aandoeningen zoals hartaandoeningen en kanker kunnen veroorzaken. Ze beschermen je ook tegen schade door veroudering en versterken je immuunsysteem. Champignons zijn rijk aan de antioxidant selenium. In feite zijn ze de beste bron van het mineraal onder de levensmiddelen.

Bèta-glucan

Bèta-glucan is een vorm van oplosbare voedingsvezels, die in verband wordt gebracht met een verbeterde cholesterolspiegel en het hart gezonder maakt. Beta glucan kan ook helpen om de bloedsuikerspiegel te reguleren, waardoor het risico op diabetes type 2 wordt verminderd. Van oester- en shiitake-paddenstoelen wordt aangenomen dat ze de meest effectieve bèta-glucanen bevatten.

B vitamines

Paddestoelen zijn rijk aan de volgende B-vitamines: riboflavine, niacine en pantotheenzuur. Deze B-vitamines houden het hart gezond. Riboflavine is goed voor de rode bloedcellen. Niacine is goed voor het spijsverteringsstelsel en voor het behoud van een gezonde huid. Pantotheenzuur is goed voor het zenuwstelsel en helpt het lichaam de hormonen aan te maken die het nodig heeft.

Koper

Koper helpt het lichaam om rode bloedcellen aan te maken, die worden gebruikt om zuurstof door het hele lichaam te transporteren. Het mineraal is ook belangrijk voor andere processen in het lichaam, zoals het behoud van gezonde botten en zenuwen. Zelfs na het koken kan een portie paddestoelen ongeveer een derde van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid koper leveren.

Kalium

Kalium is uiterst belangrijk als het gaat om de hart-, spier- en zenuwfunctie. Er zit ongeveer evenveel kalium in een portie gekookte portobello-paddenstoel als in een middelgrote banaan.

Zo bereid je paddestoelen 

Paddestoelen zijn ontzettend veelzijdig. Je kunt ze op zoveel manieren bereiden en combineren met talloze verschillende ingrediënten. Snijd ze rauw in plakjes en gooi ze in een salade, gril ze, bak ze of braad ze. Voeg ze toe aan soepen, sandwiches, wraps, ovenschotels en Italiaanse gerechten. Paddenstoelen doen het goed als bijgerecht, of als hoofdgerecht voor vegetariërs.
Portobello paddestoelen worden vaak geserveerd als “burgers” of “steaks” vanwege hun vlezige textuur.

Als je nu niet zoveel paddestoelen eet, zijn ze zeker de moeite waard om te ontdekken. Experimenteer met verschillende recepten en voeg extra voedingsstoffen toe aan je maaltijden.

Speciale aandacht voor de gezondheidsvoordelen van bèta-glucan

Bèta-glucan (β-glucanen) bevattende voedingsmiddelen en supplementen helpen voor zowat alles, variërend van een betere hartfunctie verbeterde hersenfunctie tot aan de kankerpreventie. Bèta-glucan komt van nature voor in planten zoals haver en gerst. Maar zit ook in de celwanden van bacteriën, schimmels, gisten, algen en korstmossen. Bèta-glucan kan worden ingenomen als supplement, of als onderdeel van een volwaardig dieet.
Studies tonen aan dat bèta-glucanbevattende gistproducten het cholesterol helpen verlagen en dan met name het ‘slechte’ LDL-cholesterol.

Vezels en polysachariden uit paddestoelen, gisten en granen zijn bèta-glucanvoedingsstoffen met bewezen antitumorale, antimicrobiële, anti-allergische en immuunmodulerende effecten. Ze kunnen het risico op hart- en vaatziekten verminderen.

Bèta-glucan heeft in talloze klinische onderzoeken significante antimicrobiële (stopt de groei van micro-organismen), anti-tumor, anti-diabetische en anti-hypercholesterolemische (reguleert het cholesterolgehalte) eigenschappen laten zien.

Immuunreactie

Bèta-glucan kan fungeren als activator van het immuunsysteem en modificator van de celrespons. De binding van bèta-glucan aan specifieke receptoren kan een cellulaire reactie veroorzaken die vooral nuttig is bij door chemo- en radiotherapie geïnduceerde immunosuppressie en verminderde hematopoëse, het proces waarmee het lichaam bloedcellen aanmaakt.

Bèta-glucan speelt ook een belangrijke rol bij het bevorderen van de activiteit van lymfocyten, witte bloedcellen die bekend staan als Th1- en Th2-effectoren. Th1-lymfocyten controleren de immuniteit tegen intracellulaire parasieten, terwijl Th2-effectoren de immuniteit tegen extracellulaire pathogenen controleren. Verstoringen in de balans van deze cellen kunnen een auto-immuunreactie veroorzaken. Auto-immuunreacties treden op wanneer uw immuunsysteem gezonde cellen aanvalt, wat tot ernstige problemen kan leiden.

Antitumor en kankerreactie

Geëxtraheerde en/of gezuiverde β-glucanen zijn gebruikt bij de klinische behandeling van kanker. Bèta-glucan werkt als een immunomodulerend middel (helpt ziekten te bestrijden) door de activering van aangeboren immuuncellen. Deze activering veroorzaakt adaptieve immuuncelreacties, waardoor de tumorgroei en metastase worden geremd (wanneer kanker zich verspreidt naar een ander lichaamsdeel dan waar het begon).

Botgezondheid

In klinische onderzoeken is anti-osteoporotische activiteit van bèta-glucan aangetoond. Er is meer onderzoek nodig naar de effecten op de mens. Osteoporotische fracturen treden op wanneer mensen osteoporose hebben, een ziekte waarbij botten kwetsbaar zijn als gevolg van een lage botmassa of achteruitgang.

β-glucanen mobiliseren ook muriene voorlopercellen uit beenmerg en verbeteren het hematopoïetische herstel van muizen na beenmergletsel.

Bloeddrukregeling

Bèta-glucan kan hypertensie (hoge bloeddruk) verminderen. In een onderzoek bij ratten met spontane hypertensie veroorzaakte een dieet met 5% shiitake (Lentinus edodes) of maitake (Grifola frondosa) paddestoel een verlaging van de gemiddelde systemische bloeddruk.

Bovendien resulteerde een klinische studie met voedingsmiddelen, die haver-β-glucanen bevatten in een verlaagde bloeddruk bij proefpersonen met een bovengemiddelde body mass index (BMI) (>31,5 kg/m2).

Cholesterolbalans

De effecten van bèta-glucan op de cholesterolspiegel zijn grotendeels onderzocht. Haverzemelen, die β-glucanen bevatten, waren het allereerste cholesterolverlagende voedsel dat werd geregistreerd door de Amerikaanse Food and Drug Administration. Wanneer polysacharideglucanen in een maaltijd worden opgenomen, wordt de absorptie van koolhydraten en lipiden vertraagd, waardoor de reacties op voedingshormonen en lipiden worden gewijzigd. Samen met koolhydraten en eiwitten zijn lipiden de hoofdbestanddelen van plantaardige en dierlijke cellen.

Diabetes en gewichtsbeheersing

De antidiabetische en anti-obesitaseffecten van bèta-glucan zijn in veel klinische onderzoeken bij dieren en mensen bewezen.
Met betrekking tot gewichtsbeheersing is het verzadigende vermogen (het vermogen om u een vol gevoel te geven na het eten) van bèta-glucan waarschijnlijk gekoppeld aan de vorming van vetzuren met een korte keten door middel van darmfermentatie. Vetzuren met een korte keten controleren de afgifte van eetlustregulerende hormonen, zoals peptide YY (PYY), glucagonachtig peptide-1 (GLP-1) en ghreline, een hormoon in het maag-darmkanaal.

Gezondheidsrisico's

Er zijn mogelijke gastro-intestinale bijwerkingen bij het gebruik van bèta-glucan, waaronder een opgeblazen gevoel, winderigheid (gas) en buikkrampen

Bèta-glucan kan ook nadelige effecten hebben in combinatie met andere medicijnen. Raadpleeg uw arts als u nog andere geneesmiddelen gebruikt. Vermijd bèta-glucan als u bepaalde bloeddrukmedicijnen, geneesmiddelen die het immuunsysteem onderdrukken of bepaalde niet-steroïdale geneesmiddelen gebruikt, tenzij uw arts u dit heeft voorgeschreven.

Uit onderzoek bij muizen is gebleken dat darmbeschadiging het gevolg kan zijn van een combinatie van bèta-glucan en de meeste niet-steroïde en ontstekingsremmende geneesmiddelen (NSAID's), waaronder aspirine.

Hoeveelheden en dosering

Bèta-glucan wordt aangetroffen in verschillende eetbare planten. Haver- of gerstproducten die 3,6 gram oplosbare vezels bevatten, kunnen bijvoorbeeld in uw dagelijkse voeding worden opgenomen ter preventie van hartziekten.

Doseringen van bèta-glucan zijn afhankelijk van verschillende factoren, waaronder hoe ze worden toegediend en wat u behandelt. Studies hebben aangetoond dat 3 tot 250 milligram bèta-glucan van hoge kwaliteit een effectieve biologische reactie is (stoffen die de immuunreacties wijzigen).

In kortetermijnstudies is dagelijks 3 tot 15 gram bèta-glucan gebruikt om de bloedsuikerspiegel bij patiënten met diabetes te verbeteren. Aanvullend onderzoek naar de langetermijneffecten van bèta-glucaan bij de behandeling van diabetes is nodig.

Bèta-glucantherapie kan enig ongemak veroorzaken. Om het ongemak te helpen verlichten, wordt aanbevolen dat u bèta-glucan aan het begin van uw maaltijd inneemt en de dagelijks aanbevolen dosering over drie maaltijden per dag verdeelt.