Moet ik me zorgen maken over mijn cholesterol?

Kort geleden werden we opgeschrikt door het nieuws dat de bovenlimiet voor wat nog als 'gezond' cholesterol wordt beschouwd, drastisch verlaagd is van 2,5 mmol/ liter naar 1,8mmol/liter.
Deze flinke verlaging zal er vast toe leiden dat er nog veel meer cholesterol verlagende statines zullen worden voorgeschreven en Big Pharma zich in de handen wrijft.
Maar wat als ik je vertelde dat cholesterolwaarden alleen een slechte indicator zijn voor je hartgezondheid?

Al tientallen jaren wordt de cholesterolwaarde gezien als een maat voor de gezondheid van je hart. Wanneer geconstateerd wordt dat het 'slechte' LDL-cholesterol hoger is dan normaal, is dat een rode vlag voor mensen om hun leefstijl te wijzigen.
Cholesterolwaarden hebben deze rol al vrij lang gespeeld om een aantal verschillende redenen.
Mensen vinden deze metingen handig, omdat het resultaat objectief lijkt te zijn.
Een cholesterolmeting is gemakkelijk uit te voeren en naar verhouding heel goedkoop.
Bovendien is het een biologisch feit dat LDL-cholesterol de neiging heeft zich in de bloedvatwanden te nestelen, waar zich een plaque vormt, die kan leiden tot bloedklonteringen en hartaanvallen veroorzaakt.

Statistisch bezien klopt het ook wel. Er is een verband tussen het verlagen van de LDL-cholesterolwaarden en het verlagen van je riscio op een hartaanval.
Men denkt wel dat 1 van de redenen dat meer lichaamsbeweging en gezonder gaan eten zo goed is voor het hart, is dat het je niet alleen fitter maakt maar ook je LDL-cholesterolwaarden verlaagt.

Huidige testmethode is niet betrouwbaar

Ondanks dat men zich graag verlaat op het meten van de cholesterolwaarden, is dat toch een verre van optimale methode.
Uit onderzoek blijkt dat maar de helft van de mensen, die door een hartaanval getroffen worden ook een te hoge LDL-cholesterolwaaarde had. Als een te hoge LDL-cholesterolwaarde moet dienen als een waarschuwing, dan gaat dat alarm voor de helft van de mensen niet af.

Dat is wel een heel erg vervelend probleem om twee redenen
Allereerst zijn er veel mensen, die wel degelijk een groot risico lopen op een hartaanval. Zo is er dus een andere meetmethode nodig, die de mensen 'vangt' met een verhoogd risico, die anders niet opgepikt worden met uitsluitend een cholesterolmeting.
Ten tweede wijst het feit dat lang niet alle mensen, die een hartaanval krijgen, ook een te hoge cholesterolwaarde hebben, er op dat cholesterol geen goede indicator is voor hart- en vaataandoeningen.

In plaats daarvan lijkt ontsteking een veel betere verklaring te zijn en daarbij is C-reactive Protein (CRP) , een eiwit dat aangemaakt wordt zodra er sprake is van ontsteking, een veel betere graadmeter.

Ontstekingen veroorzaken hartaanvallen

Onderzoekers, die al jaren lang bloedvaten, plaques en hartaanvallen bestuderen, zijn nu vooral van mening dat hartaanvallen met name door ontstekingen worden veroorzaakt.
De opbouw naar een hartaanval verloopt dan heel anders dan wat ons tot nog toe verteld werd, waarbij gesproken werd van dichtslibbende aderen. Anders dan de pijpen in je rioleringssysteem, zijn bloedvaten niet stug en onveranderlijk, maar zijn het dunne tubes, die opgebouwd zijn uit meerdere lagen levend weefsel, die vooral bij de kleinere bloedvaatjes ook heel erg teer zijn.
LDL-cholesterol gaat niet simpelweg in de vaatwand zitten, maar het beschadigt die vaatwand ook.
En net zoals bij elke ontsteking in het lichaam, is dan sprake van een ontstekingsreactie. Bij een ontsteking komt er een hele zwerm hulptroepen aangestormd bij de plek waar LDL-cholesterol zich ingegraven heeft, zoals cytokines (signaalstof), macrofagen (witte bloedcel die 'rommel' opruimt door het op te eten) en andere cellen, die er samen voor zorgen dat het dan schadelijke LDL-cholesterol onschadelijk wordt gemaakt en ingekapseld in collageen.
Wanneer het ontstekingsproces uit de hand loopt, kan een ingekapseld stukje openbarsten. De inhoud van de plaque barst dan open en trekt daarmee bloedstollende factoren aan, waarna een grote bloedklonter gevormd wordt. Dan kan een bloedvat dichtslibben en een hartaanval veroorzaken.

Waarom testen op C-Reactive Protein?

Wanneer ontsteking dan een betere verklaring is voor het ontstaan van een hartaanval, dan is het wel zo handig om een meetmethode bij de hand te hebben, waarmee ontstekingen in de bloedvaten kunnen worden opgespoord. Laat CRP nu al decennia-lang bekend te zijn in de medische wetenschap. Het eiwit werd voor het eerst in 1930 ontdekt.

Onderzoekers kwamen er toen snel achter dat het voorkwam bij acute en ernstige ontstekingen, zoals bij Streptococcus A.
Zodoende wordt de CRP-waarde al heel erg lang gebruikt, o.a. om patiënten met lupus, reumatoïde artritis en andere chronische ontstekingsaandoeningen te volgen.
Maar CRP meten om zo ook het risico op hart- en vaatziekten te voorspellen?
Daar was eigenlijk nooit eerder aan gedacht. Iedereen was immers volledig gefocust op cholesterol als meetmethode.
Inmiddels lijkt het er op dat het meten van CRP-waarden wel degelijk ingang begint te vinden.

De ontstekingshypthese als verklaring voor aderverkalking en hartaanvallen begint langzamerhand behalve bij de goed ingevoerde experts nu ook post te vatten bij artsen en goed ingevoerde leken. Er zijn al honderden artikelen geweest in kranten, tijdschriften en nieuwsbrieven waarin hierover geschreven is. Zodoende vragen mensen nu ook bij hun huisarts of cardioloog naar zo'n onderzoek.
Artsen doen inmiddels ook steeds vaker hetzelfde, puur omdat ontstekingsgraad een goede voorspellende waarde heeft voor hartziekte.

Zelfs nu we weten dat hartaanvallen veroorzaakt worden door ontstekingen, dan nog is het niet zinvol om CRP-waarden te meten als die geen voorspellende waarde hebben. Er moet dus een verband te leggen zijn tussen CRP en het risico op een hartaanval.
En dat blijkt nu inderdaad het geval te zijn. Al in 2002 werd aangetoond dat de CRP-waarde zelfs nog veel beter voorspelt of iemand risico loopt.
Wanneer deze twee gecombineerd worden, blijken beide testmethoden ieder een andere groep aan te wijzen van mensen, die een groot risico lopen op een hartaanval.

Er zijn ook andere testmethoden om ontstekingen te meten, maar C-Reactive Protein blijkt een veel betere voorspellende waarde te hebben voor hart- en vaataandoeningen (hartaanval, beroerte) danwel voor ingrepen (bypass operatie en dotteren) dan elke andere beschikbare meetmethode.

Metingen voor C-reactive protein zijn nu gevoelig genoeg om waarden van 1mg per liter of minder aan te tonen. Dat is een extreem waardevolle ontwikkeling omdat de drempel voor een verhoogd risico zeer laag ligt.

Gelukkig is het ook niet moeilijk om een meting uit te voeren, omdat ze naar verhouding vrij goedkoop is en er maar een kleine hoeveelheid bloed voor nodig is. Sterker nog, hetzelfde bloedmonster kan zowel gebruikt worden voor een meting van de cholesterolwaarde als voor de CRP-waarde.

Wanneer verder geen sprake is van een andere acute ontsteking, zijn er 3 verschillende risicogroepen aan de hand van de gevonden CRP-waarden:
- minder dan 1 milligram per liter bloed wijst op een laag risico op een hart of vaataandoening
- 1-3 milligram per liter wijst op een matig risico
- >3 milligram per liter wijst op een hoog risico
Mogelijk worden de limietwaarden nog gewijzigd naarmate er meer onderzoek wordt gedaan, net zoals dat bij cholesterolwaarden ook het geval is.

Je kan zelf ook iets doen aan een hoge CRP-waarde

Stel je voor dat je arts je zou vertellen dat je dankzij een nieuwe meetmethode je te weten zou komen dat je een risicovolle hoeveelheid van een bepaald eiwit in het bloed zou hebben zitten, maar dat jij of de arts er niets aan zou kunnen doen.
Dat zou niet zoveel zin hebben, zelfs als je hiermee perfect zou kunnen voorspellen dat je een hartaanval kan krijgen.

Een belangrijke reden waarom mensen enthousiast zijn over het meten van de CRP-waarden is nu juist dat er wel degelijk veel aan te doen is om CRP-waarden te verlagen.
Naar nu blijkt, zijn de veel voorgeschreven statines, die bedoeld zijn om cholesterolwaarden te verlagen, óók in staat om CRP-waarden te verlagen.
Datzelfde effect kan óók bereikt worden door meer lichaamsbeweging en door af te vallen!

Hoge CRP versus lage LDL-cholesterolwaarde

In een onderzoek waarbij de CRP-waarde werd vergeleken met de LDL-cholesterolwaarde, bleek dat mensen die een lage LDL-cholesterolwaarde hadden maar een hoge CRP-waarde, zels een veel groter risico liepen op een hartaanval dan de groep met een hoge cholesterol maar een lage CRP-waarde!
Dat houdt dus in dat er veel mensen met een verhoogde kans op hartziekten niet opgespoord worden met uitsluitend een cholesterolonderzoek.

Je gezondheid verbeteren

Geen enkel onderzoek, hoe goed ook, kan iemands gezondheid verbeteren. Het is datgene wat we doen naar aanleiding van zo'n onderzoek wat van belang is. Met statines heb je een farmaceutisch antwoord op het risico dat je loopt op een hartziekte, maar nog altijd geldt dat het nog veel belangrijker is, om meer te bewegen, gezond te eten en niet te roken.
Als een CRP-meting er toe zou leiden dat ook meer mensen dat advies gaan opvolgen, dan loont het zeker de moeite om zo'n onderzoek te laten doen.

Heb je perse cholesterolverlagers nodig of kan je op natuurlijke wijze je cholesterol verlagen zonder medicijnen?
Of je cholesterolverlagende middelen nodig hebt zal bepaald worden door de arts. Besef wel dat dit symptoombestrijdende oplossingen zijn met behoorlijk wat mogelijke bijwerkingen.

Met een gewijzigde leefstijl kun je ook je cholesterol en ontstekingswaarden in het bloed verlagen. Een aantal dingen die je kan doen om dit te bereiken zijn:

- verlaag je lichaamsgewicht door af te vallen
- stop met roken
- beheers je bloedsuikerspiegel
- eet meer vers en onbewerkte voeding, waar je niet allergisch of overgevoelig op reageert
- vermijd chronische stress
- train en beweeg regelmatig
- slaap voldoende

Welke voeding maakt je hart weer gezond?

Vaak wordt bij een cholesterol verlagend voedsel of voedingspatroon gesproken over het verminderen van de inname van verzadigd vet en het meer eten van onverzadigde vetten in producten die soms zelf verrijkt zijn met cholesterolverlagende plantensterolen.
Dat blijkt echter enkel en en alleen de cholesterolspiegel te verlagen en niet zozeer ontstekingsremmend te werken.
De meest effectieve cholesterolverlagende levensmiddelen zijn visolie, soja (het beste te combineren met probiotica of in gefermenteerde vorm zoals natto), rode gegiste rijst, groene thee en knoflook.

Het is in plaats daarvan beter om te proberen ontstekingsremmende voeding te kiezen.
Kies in dat geval vooral voor onbewerkte voeding, die de bloedsuiker maar langzaam verstoort en vermijd datgene waar je allergisch, intolerant of overgevoelig voor bent. Wees matig met alcohol en eet niet te veel, zodat je ook niet te zwaar wordt als je een gezond gewicht hebt.
De meest effective ontstekingsremmende levensmiddelen zijn de anti-oxidantrijke groene bladgroenten, koolsoorten (Chinese kool, broccoli), selderij, rode bieten, bosbessen, ananas, zalm, bottenbouillon, walnoten, kokosolie, chiazaden, lijnzaad, kurkuma, en gember.

Conclusie

Wanneer u denkt dat uw hart niet in de beste gezondheid verkeert, laat u dan zeker testen, maar dan wel op de combinatie van cholesterolwaarden en die van C-Reactive Protein.
Neem daarna zelf actie : kom in beweging en zorg ervoor dat uw bloeddruk en lichaamsgewicht lager wordt door gezonder te gaan eten.