Hoe kun je kieskeurige eetgewoontes afleren?
Hoe kun je kieskeurige eetgewoontes afleren?
Ik durf te wedden dat u net als vrijwel ieder ander moeite heeft met bepaalde soorten voedsel. Dat gaat zeker voor ons tweeën op. Feitelijk is er best veel wat we niet graag lusten en daar mogen we elkaar ook graag mee plagen, vooral omdat datgene wat ik heerlijk vind, mijn partner juist niet lekker vindt en andersom.
Zo heeft hij er geen enkel probleem mee om corned beef ofwel ingeblikt rundvlees te eten, terwijl dat voor mij veel te veel op diervoeding in blik lijkt om dat te overwegen. Met vis in blik heb ik dan weer geen moeite.
Voor havermout haal ik ook mijn neus op omdat het er uit ziet als slijmerige drab, al weet ik dat het een mooie langzame koolhydraatbron is voor de ochtend. Evenzo verafschuw ik eieren waar de dooier nog helemaal vloeibaar is.
Omgekeerd vindt hij de sausjes waar ik gek op ben maar vies, zoals sriracha (een hete sambalsaus) wat ik overal op doe om het wat pittiger te maken: eieren, peulvruchten, soep enzovoorts. Of piccalilly over de friet (oké, aïoli vinden we beiden nòg lekkerder).
Waar ik met kinderlijk plezier kan kluiven op een kippenboutje, garnalen pel of een vis uit elkaar pulk, gruwt hij bij het idee te kunnen stikken in een graatje of botje.
Eerlijk gezegd was het best wel een probleem dat mijn partner een vrij beperkte voorkeur heeft als het gaat om voedsel wat hij lekker vindt, zodat voor hem koken al snel een hele opgave werd. Die kieskeurigheid is waarschijnlijk een erfelijke eigenschap, aangezien zijn biologische vader bekend stond als een extreem kieskeurige eter. Zozeer zelfs dat het waarschijnlijk heeft bijgedragen aan zijn vroege dood, toen hij nog geen 30 jaar oud was.
Eén van de voedingsmiddelen die mijn partner niet eens wilde aanraken en waar ik dol op ben, is de oer-Hollandse erwtensoep, iets waarvan we beweren dat het zo typisch Nederlands is dat ik nauwelijks kon geloven dat hij het niet eens wilde proeven. Blijkbaar was voor hem het groene, slijmerige uiterlijk van de soep genoeg om hem af te schrikken, net zoals havermoutpap mij omwille van het uiterlijk nooit heeft kunnen bekoren.
Wie schetst mijn verbazing toen hij ineens aangaf mee te willen eten van de erwtensoep, die ik aan het klaarmaken was.
Wat was er gebeurd: hij had een huisvriendin, die zo'n beetje in de rimboe woont, geholpen met klussen in en rondom het huis. Als dank voor de verrichte arbeid had ze onwetend van zijn afkeer, een pan erwtensoep klaargemaakt.
Omdat hij te beleefd was om te weigeren en ook behoorlijk hongerig was geworden zonder een mogelijkheid om snel even wat eten te halen, besloot hij het eens te proberen. Tot zijn eigen verbazing was de erwtensoep best goed te pruimen.
Sindsdien eten we vooral in de winter regelmatig een heerlijke kom erwtensoep en hebben we ons op een veelvoud aan recepten met peulvruchten gestort, die ikzelf vooral na reizen door Midden-Amerika ben gaan waarderen.
We eten nu vooral buiten de deur eens wat spannenders of kopen iets in de supermarkt of toko wat we nog niet eerder hebben geprobeerd al ben ik meestal degene die het initatief neemt.
Het is erg leuk als iets zo goed bevalt, dat het een vast onderdeel van ons weekmenu kan gaan uitmaken. Vooral door tijdgebrek koken we nammelijk nog steeds vooral uit een relatief beperkt aantal recepten.
Mogelijk is het onnozel, maar afgaand op het fenomenale aantal kookboeken en culinaire tijdschrijven, dacht ik altijd dat ieder ander op culinair gebied veel avontuurlijker is aangelegd dan ik.
Maar het moet me van het hart, dat ik langzamerhand geloof dat het omgekeerde waar is. Althans als ik moet afgaan op wat populair is bij onze klanten als ze eiwitpoeder aanschaffen.
Waar ik nog steeds dolgraag iedere nieuwe smaak wil uitproberen, blijken de meeste klanten steeds te grijpen naar vaste smaken waar ze niet of amper van afwijken.
Bijna tot mijn eigen teleurstelling hoeven we niet meer dan een handvol verschillende smaken in te slaan en komt het zelden of nooit voor dat iemand zich laat verleiden eens wat nieuws uit te proberen (gelukkig gaan we binnenkort meer smaken als proefzakjes aanbieden!)
Ook houdt men halsstarrig vast aan de bekende eiwitpoeders op basis van zuivel, wat dan vrijwel steevast wei-eiwit poeder is en mede omdat het zo heerlijk smaakt, ook wel caseïne-eiwit. Ei-eiwitpoeder durft met niet eens aan, ofschoon het een prachtige en zeer hoogwaardige oplossing is voor wie geen zuivel kan verdragen.
Terwijl steeds meer mensen vegetarisch of zelfs veganistisch gaan eten, blijkt slechts een zeer gering aantal sporters zich te wagen aan plantaardig eiwit, Andersom blijken slechts weinig vegetariërs of veganisten het belang van een hoge eiwitinname in te zien of doen veganisten zo zelden aan (top)sport?
Wat precies de reden is, daar kunnen we alleen naar gissen behalve dan dat de plantaardige eiwitpoeders in het verleden een stuk harder liepen toen in het verleden overal elders alleen nog maar laagwaardig soja-eiwit te koop was.
Nadat we jaren achtereen toch een vrij grote verscheidenheid aan plantaardige eiwitpoeders hebben kunnen aanbieden van Jarrow Formulas (soja, rijst, hennep, pompoenpit) stoppen ze daar nu mee. Zodoende bieden we momenteel nog maar twee verschillende plantaardige eiwitpoeders aan, één op basis van erwteneiwit en Vegi-Feel een eiwitpoeder met vier verschillende componenten (hennep, erwt, carob/johannesbrood en rijst) zonder soja.
Gezien de bizar snelle prijsstijgingen van zuiveleiwit, voorzien we een toekomst waarin mensen noodgedwongen niet langer voor zuiveleiwit zullen kiezen maar voor plantaardig eiwit, puur omdat die goedkoper zijn. Gelukkig worden plantaardige eiwitten ook steeds smakelijker.
Tot het zover is, genieten we eerlijk gezegd zelf vooral van de heerlijke smaken, die Temptation Whey en nu ook Gourmet Protein bieden. Momenteel is dat perzik-abrikoosyoghurt terwijl we daarvoor kennis hebben gemaakt met 's mores, een typisch Amerikaanse lekkernij van crackers met daartussenin boven het kampvuur gesmolten marshmallows.
Misschien bent u ook een kieskeurige eter en zou u daar graag verandering in willen brengen?
Wanneer ben je een kieskeurige eter?
De meeste mensen zullen bij de gedachte aan kieskeurig eten vooral aan koppige kleine kinderen denken, die weigeren een hap te nemen van de broccoli.
Maar ook volwassenen kunnen behoorlijk kieskeurige eters zijn. Een echt kieskeurige eter heeft maar een beperkt aantal gerechten die hij lekker vindt en die vaak ook op een bepaalde specifieke manier moeten worden klaar gemaakt. Een kieskeurige eter houdt er niet van om nieuwe gerechten uit te proberen en kan zelfs voedsel dat ze wel lusten weigeren als het er anders dan normaal uitziet, ruikt of smaakt.
Maar ook volwassenen kunnen behoorlijk kieskeurige eters zijn. Een echt kieskeurige eter heeft maar een beperkt aantal gerechten die hij lekker vindt en die vaak ook op een bepaalde specifieke manier moeten worden klaar gemaakt. Een kieskeurige eter houdt er niet van om nieuwe gerechten uit te proberen en kan zelfs voedsel dat ze wel lusten weigeren als het er anders dan normaal uitziet, ruikt of smaakt.
De grootste probleemgevallen
Uit een onderzoek onder bijna 500 kieskeurige eters bleek dat vooral bitter en zuur voedsel zwaar impopulair zijn. Dat geldt ook voor glibberig of slijmerig uitziend voedsel, zoals eieren. Kieskeurige eters hebben vooral de neiging om groenten over te slaan. Ze zijn ook geen fans van "klontjes" in hun eten, zoals stoofpotten. Met stamppotten of wokgerechten doe je ze geen plezier, ze houden zelfs vaak niet eens van simpele (en populaire) combinaties zoals van wortelen met erwtjes.
Wat eten kieskeurige eters dan wel?
Voor het overgrote deel houden kieskeurige eters vooral van relatief flauw gemaksvoedsel zoals patat, gegrilde kaas, toast en crackers. Zeg maar dat ze in tegenstelling tot bitter en zuur voedsel juist wel van zout en zoet voedsel houden.
In tegenstelling tot wat je zou denken zijn kieskeurige eters in hun jeugd lang niet altijd niet te veel verwend, maar hebben ze vaak traumatische ervaringen opgedaan met ouders die hen zwaar onder druk hebben gezet om alles op te eten wat op hun bordje kwam, waardoor eten geen bron van plezier maar van grote stress werd en ze soms bijna stikten in het eten.
Men vermoedt dat kieskeurige eters overgevoelig zijn voor geuren, textuur of smaak van voedsel. Zeker weten doen we dat niet omdat er niet erg veel diepgaand onderzoek naar is gedaan.
Grotere bijeenkomsten waar mensen samen eten zijn dan ook geen bron van vreugde voor een kieskeurige eter. Ze maken zich vaak vooraf zorgen over wat ze voorgezet zal worden bij iemand thuis of in een restaurant en vrezen dat er niets eetbaars bij zal zijn. Ze schamen zich ook vaak vor hun kieskeurige eetgewoonten en zijn andersom ook bang dat ze iets opgedrongen wordt wat ze absoluut niet lusten.
Wat werkt voor kinderen werkt ook voor volwassenen
Misschien zorgt je kieskeurig eetgedrag voor spanning in je relatie of wil je een beter voorbeeld zijn voor je kinderen. Wie stilstaat bij de mogelijk nadelige effecten van het eigen gedrag op anderen zal meer geneigd zijn om blijvend verandering aan te brengen in dat gedrag.
Het is niet zo dat wat voor de een werkt, ook voor iedereen zal werken. Ook is er helaas niet zo heel veel onderzoek gedaan naar kieskeurig eetgedrag bij volwassenen.
Omdat er wel redelijk goed bekend is wat bij kinderen werkt, is het geen slecht idee een aantal van die adviezen op te volgen.
Zo wordt geadviseerd om de eetlust niet te veel te bederven met tussendoortjes of calorierijke drankjes om zo een gezonde eetlust te hebben tijdens de hoofdmaaltijd.
Ook is het goed om de vorderingen op schrift bij te houden.
Het is beter om niet tijdens een formeel etentje nieuwe dingen uit te proberen al worden die dan wel vaak voorgeschoteld. Jezelf dwingen om iets wat je niet kent te eten of erger, onder druk worden gezet door anderen om iets nieuws te proberen kan oude nare ervaringen naar boven brengen.
Probeer liever thuis of in een vertrouwde omgeving iets nieuws uit, wanneer je alleen bent of met iemand die je begrijpt en niet veroordeelt om je kieskeurige eetgewoontes.
Probeer niet te veel tegelijk uit, maar vul het bord met dingen die je wel lekker vindt en leg daar iets kleins bij wat je wilt uitproberen en in een paar happen op is. Als je het echt niet lust, hoef je tenminste geen honger te lijden.
Combineer iets nieuws met wat anders wat je wel lekker vindt. Doe er een sausje op of een andere smaakmaker, die je wel heerlijk vindt. Combineer spruitjes bijvoorbeeld met spek of gebakken uitjes [persoonlijk ben ik dol op spruitjes met kokosrasp en sambal of srirachasaus].
Bedenk ook dat een andere bereidingswijze veel verschil kan uitmaken. Wie geen rauwe wortels lust, zal vaak wel gestoomde of geroosterde wortels lusten. Door groenten zoals pompoen, wortels, bieten, pastinaken of uien te roosteren gaan ze zachter en vooral ook zoeter smaken.
Geef niet op
Wanneer ouders onbekend voedsel blijven aanbieden aan hun kind, zullen de meeste kinderen dat uiteindelijk wel willen uitproberen en vaak ook leren eten. Gemiddeld genomen zal dat na ongeveer acht of meer pogingen lukken.
Bij volwassenen gaat dat niet veel anders. Hoe vaker we een nieuw voedingsmiddel uitproberen, des te groter de kans dat we het lekker gaan vinden.
Beschouw nieuwe voedingsmiddelen als iets neutraals of positiefs, wat je eenvoudigweg nog niet eet. Raak er vetrouwd mee. Kijk hoe anderen het precies opeten als het iets ingewikkelds is, zoals van een tompoes.
Ga het zelf ook klaarmaken, dat werkt bij kinderen ook heel erg goed. Stop het de eerste keer gewoon in je mond om het mondgevoel en de smaak te ervaren, doorslikken of er op te kauwen hoeft nog niet meteen.
Bij volwassenen gaat dat niet veel anders. Hoe vaker we een nieuw voedingsmiddel uitproberen, des te groter de kans dat we het lekker gaan vinden.
Beschouw nieuwe voedingsmiddelen als iets neutraals of positiefs, wat je eenvoudigweg nog niet eet. Raak er vetrouwd mee. Kijk hoe anderen het precies opeten als het iets ingewikkelds is, zoals van een tompoes.
Ga het zelf ook klaarmaken, dat werkt bij kinderen ook heel erg goed. Stop het de eerste keer gewoon in je mond om het mondgevoel en de smaak te ervaren, doorslikken of er op te kauwen hoeft nog niet meteen.
Wees niet bang om hulp te vragen
Als je echt moeite hebt met het mondgevoel van bepaald voedsel of snel gaat kokhalzen, kan het zijn dat je speciale ergotherapie nodig hebt. De therapeut zal kunnen helpen om effectiever te kauwen en te slikken en manieren voorstellen om meer vertrouwd te raken met verschillende soorten voedsel.
In het algemeen hebben kieskeurige eters niet enorm veel kans op gezondheidsproblemen. Pas wanneer het ernstiger vormen aanneemt, waarbij mensen maar heel weinig levensmiddelen lusten, wordt dat als een geestesstoornis beschouwd. Dit wordt in het vakgebied ARFID (Avoidant Restrictive Food Intake Disorder, letterlijk vermijdende beperkende voedselinnamestoornis) genoemd.
Mensen die hieraan lijden, vermijden zoveel verschillende voedselsoorten dat ze niet genoeg voedingsstoffen binnenkrijgen en kampen vaak met ondergewicht, vitaminetekorten en allerlei daaruit voortkomende lichaamskwalen.
Onze tip
In zo'n kort artikel kunnen we niet heel diep ingaan op het probleem. Als je naar meer diepgravende psychologische uitleg wilt luisteren, ga dan hierheen: Speaking of Psychology: Why we like the foods we like. Daar kunt u klikken op een podcast, maar eronder volgt ook een uitgeschreven tekst van het interview.Wie vermoedt te maken te hebben met de ernstiger eetstoornis ARFID zou eens hier verder kunnen lezen: National Eating Disorders Organization: ARFID of Eating Recovery Center: ARFID.
Of in het Nederlands bij Proud2beme, een online hulpsite voor mensen met een eetstoornis: Onbekendere eetstoornis: ARFID
Naar de hoofdpaginaVolgende blogartikel
