Het risico op overdosering van paracetamol ; wat zijn veilige natuurlijke alternatieven?

Een paar dagen geleden kreeg ik van broerlief een linkje toegestuurd naar een Pointer checkt-video over de gevaren van vitamine D. Wat ik daar hoorde maakt me nog witheet van woede als ik eraan denk. Wederom werd het slikken van een iets hogere dosering dan door het Nederlandse Voedingscentrum wordt aanbevolen gedemoniseerd. De 'man in de straat' werd geïnterviewd en enkele populaire Tiktok videootjes werden afgespeeld zonder zich ook maar 1 seconde in wetenschappelijke literatuur te verdiepen.
In plaats daarvan werd prof. Seidell van stal gehaald, die met een ernstig gezicht aanhaalde dat er geen keihard wetenschappelijk bewijs was voor de aanbevelingen van influencers voor hoge doseringen vitamine D, maar dat zo'n hoge dosering wel degelijk een ernstig gevaar met zich mee bracht, te weten dat je aderen er door verkalken.
Het scheelde weinig of hij had beweerd dat je ter plekke doodvalt bij een hoge dosering. Wat overigens nog nooit is voorgekomen bij normale doseringen en zelfs niet bij wat wij als extreem hoge doseringen beschouwen zoals vijfentwintigduizend of zelfs honderdduizend eenheden.

Mocht hij erbij hebben opgemerkt dat je aderverkalking door overdosering van vitamine D kan tegen gaan door tegelijk ook vitamine K2 te slikken, dan hebben ze dat bij Pointer wijselijk weggelaten omdat dit soort nuancering niet sensationeel genoeg overkomt.

Tegelijkertijd was de interviewer wel goed bezig door zijn bloedspiegel te laten controleren, deze bleek ver onder de minimumgrens te liggen. "Maar ik ben in de zomer zo vaak buiten" sputterde hij nog tegen. Hij ging nu dan toch maar een vitaminepilletje slikken, maar toch zeker niet hoger dan de aanbevolen dosering van 800 internationale eenheden. Meer was echt niet nodig.

Tsjonge zo weinig is uitsluitend geschikt ter voorkoming van gebrek, daar ga je echt je vitamine D-spiegel niet mee opkrikken had ik hem wel willen toeschreeuwen.
Maar helaas, dat is zinloos, zo iemand luistert liever naar een prof die uitsluitend af wil gaan op dubbelblind peer-reviewed onderzoek. Onderzoek dat amper plaatsvindt met hogere doseringen omdat aan vitamine D door Big Pharma geen cent valt te verdienen.

Het is misdadig om iemand met een lage vitamine-D status zo'n idioot lage dosering aan te bevelen! Hier zijn tijdens de covid-pandemie doden door gevallen!
Het overgrote deel van de slachtoffers had namelijk een bizar lage vitamine D-status en was tegelijk vaak veel te zwaar of heel erg oud.

Oude mensen komen vaak te weinig buiten en te dikke mensen hebben naar verhouding te weinig vitamine D in het bloed omdat deze vetoplosbare vitamine zich ophoopt in lichaamsvet waardoor er te weinig van in de bloedbaan komt.
Helaas is het schering en inslag bij huisartsen om hun patiënten zulke bizar lage doseringen voor te schrijven, zelfs als iemand fors overgewicht of een donkere huid heeft. Tegelijkertijd sturen ze mensen met onverklaarbare pijntjes met een kluitje in het riet door te adviseren maar een paracetamolletje te nemen.

Nou, als er nu érgens voorzichtig me omgegaan moet worden, dan is het wel met paracetamol!

Want paracetamol is met afstand de meest voorkomende medicijnvergiftiging in Nederland. Er zit een angstig klein verschil tussen de maximale dosering die een mens van paracetamol nog veilig kan en mag slikken en een giftige dosering, die de lever onherstelbaar kan beschadigen.

Kortom, de hoogste tijd om ons daarin te verdiepen in plaats van onszelf angst aan te jagen over vitamine D innames die lager liggen dan wat wij in de lente al op een mooie dag zelf aanmaken!

De gevaren van paracetamol

Paracetamol is in de meeste westerse landen de meest voorkomende oorzaak voor medicijnvergiftiging. Alleen al in Groot-Brittannië worden 100.000 ziekenhuisbezoeken afgelegd na een overdosis paracetamol.

Wanneer paracetamol in een normale aanbevolen dosis wordt ingenomen, is paracetamol een veilig en effectief medicijn dat wordt gebruikt om pijn te verlichten en koorts te verminderen. Een te hoge dosis kan echter leiden tot leverschade, leverfalen en overlijden.
In de afgelopen tien jaar zijn er in het Verenigd Koninkrijk jaarlijks ongeveer 200 sterfgevallen als gevolg van paracetamolvergiftiging en in de Verenigde Staten waar paracetamol iets minder vaak wordt geslikt is dat bijna 600 per jaar.

Het slikken van slechts een paar paracetamoltabletten boven de aanbevolen dosis kan al fatale leverschade veroorzaken, en het kan zijn dat er niet eens ernstige symptomen optreden totdat het te laat is om behandeld te worden. Er bestaat wel een tegengif bij paracetamolvergiftiging, maar dit dient binnen acht uur na de overdosis gebruikt worden om effectief te kunnen zijn. Het is dus van essentieel belang om vroeg hulp te zoeken.

Aanbevolen dosering voor paracetamol

De aanbevolen dosis paracetamol voor volwassenen is viermaal daags 1 gram. Elke tablet paracetamol bevat 500 milligram, dus dit komt neer op twee tabletten vier keer per dag met een maximale dagelijkse dosis van 4 gram of acht tabletten. Tussen de doses moet minimaal vier tot zes uur zitten.

U mag niet meer dan deze aanbevolen dosis innemen. Sommige overdoses worden opzettelijk ingenomen om zichzelf te beschadigen, maar in de meeste gevallen wordt per ongeluk teveel geslikt.
Als u gedurende een aantal dagen elke dag een paar extra tabletten inneemt, kan dat genoeg zijn om leverschade op te lopen en in het ergste geval kan dit zelfs de dood tot gevolg hebben.

Als u meer dan de aanbevolen dosis heeft ingenomen, moet u zo snel mogelijk naar de eerste hulp gaan!

Wanneer is sprake van een overdosering?

Paracetamol wordt voornamelijk door de lever uit het lichaam verwijderd. De lever kan slechts een bepaalde hoeveelheid paracetamol tegelijk verwerken. Een stof genaamd glutathion is nodig om de giftige afbraakcomponenten van paracetamol te neutraliseren.

Als de glutathion opraakt, hopen de giftige stoffen zich op en beschadigen ze de levercellen. Een volwassen lichaam kan voldoende glutathion produceren om elke 24 uur 4 gram paracetamol veilig te verwijderen. Daarom is dit de aanbevolen dosis. Als u meer dan deze hoeveelheid inneemt, riskeert u blijvende en zelfs fatale leverschade.

Er zijn nog andere factoren die bepalen hoeveel paracetamol uw lichaam veilig kan verwerken, waaronder:

1. lichaamsgewicht: de veilige dosis paracetamol voor kinderen moet aangepast worden op hun lichaamsgewicht. Ook volwassenen met een heel laag lichaamsgewicht moeten oppassen omdat ook zij gemakkelijk een overdosis binnen kunnen krijgen
2. leveraandoeningen: reeds bestaande leveraandoeningen kunnen het vermogen van de lever om paracetamol te verwijderen verminderen
3. alcoholmisbruik: langdurig alcoholmisbruik kan de leverfunctie verminderen
4. medicijnen: sommige medicijnen verhogen het risico op leverschade door paracetamol

In deze gevallen zal de veilige dagelijkse hoeveelheid paracetamol verlaagd worden. Het kan zijn dat u zelfs geadviseerd wordt om paracetamol helemaal te vermijden – raadpleeg daarvoor uw arts of apothecaris.

Elke tablet paracetamol boven de aanbevolen dosis kan als een overdosis worden beschouwd. Gespreide overdoses, waarbij mensen gedurende een periode van uren of dagen meer dan de aanbevolen dosis innemen is even schadelijk als in keer teveel slikken.

Soms nemen mensen elke dag een kleine hoeveelheid boven de aanbevolen dosis, zonder de bedoeling zichzelf schade toe te brengen, alleen maar om hun pijn te verzachten. Dit heet een therapeutische overdaad en dit kan toch schadelijk zijn. Het kan zijn dat iemand geen symptomen ervaart totdat de leverschade al is vastgesteld, waardoor hulp van een arts te laat komt en leverschade onomkeerbaar is.

Beschikbaarheid paracetamol als zelfzorgmiddel

Paracetamol werd in 1963 voor het eerst zonder recept verkrijgbaar in Groot-Brittannië. Vanwege bezorgdheid over het aantal sterfgevallen als gevolg van overdoses paracetamol, legde de regering beperkingen op aan de hoeveelheid die u in één keer kon kopen. Door de hoeveelheid terug te brengen naar een maximale afname van 8 gram (16 tabletten) werd het moeilijker om een overdosis te nemen. In de daaropvolgende tien jaar daalde het aantal sterfgevallen als gevolg van paracetamolvergiftiging met 43 procent. De eis dat paracetamol in blisterverpakkingen moest worden verkocht, maakte overdosering ook moeilijker.
Veel producten zoals griepmedicijnen en pijnstillers bevatten paracetamol. Lees altijd zorgvuldig het etiket.

Symptomen van een overdosis aan paracetamol

U kunt zich misselijk voelen of buikpijn hebben, maar het alarmerende aan een overdosis paracetamol is vooral dat er mogelijk tot twaalf dagen na inname geen symptomen optreden. Mensen zijn zich vaak niet bewust van dit feit en van de gevaren van paracetamol, dus zoeken ze vaak geen medische hulp. Als ze dat wel doen, hebben ze mogelijk al leverschade opgelopen en is behandeling vaak niet meer succesvol.

Leverschade kan binnen een paar dagen na een overdosis paracetamol optreden. De symptomen en tekenen van leverschade zijn onder meer:

• misselijkheid
• braken
• pijn en gevoeligheid in de rechterbovenbuik
• verwarring
• geelzucht (geel getinte huid)
• lage bloedsuikerspiegel (hypoglykemie)
• onverwachte bloedingen (de normale bloedstolling is verstoord)
• encefalopathie (schade aan de hersenen)

Behandeling van een overdosis paracetamol

Er bestaat een tegengif voor paracetamol en het is essentieel dat u dit zo snel mogelijk binnenkrijgt. Het medicijn N-acetylcysteïne (NAC) wordt intraveneus (via een ader) toegediend. NAC beschermt de lever tegen schade, dit kan werken via het verhogen van het glutathiongehalte. NAC is het meest effectief binnen 8 uur na een overdosis, maar kan tot en met soms langer dan 24 uur worden gebruikt.

N-acetylcysteïne wordt gegeven aan mensen die een bepaald gehalte aan paracetamol in hun bloed hebben.
Vier uur na de overdosis wordt er bloedonderzoek gedaan naar de paracetamolspiegels. Het resultaat wordt in een grafiek weergegeven om te zien of het boven de hoeveelheid uitkomt waarbij behandeling noodzakelijk is.

Soms wordt bij grote overdoses of gespreide overdoses de behandeling met N-acetylcysteïne gestart voordat de bloeduitslagen bekend zijn.
N-acetylcysteïne kan ook na 24 uur worden gegeven als er tekenen van leverschade zijn, zoals gevoelige lever, geelzucht of afwijkende leverbloedtesten.

Als iemand zich binnen een uur na inname van een aanzienlijke hoeveelheid paracetamol bij de Eerste Hulp (tegenwoordig Spoedeisende Hulp, SEH) meldt, kan deze worden behandeld met actieve kool. Dit wordt in vloeibare vorm ingenomen en bindt zich aan paracetamol in het maagdarmkanaal, waardoor de hoeveelheid die wordt geabsorbeerd wordt verminderd.

Artsen zullen gevallen van overdosering met paracetamol bespreken met het Nederlands Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) in Utrecht of het Belgische Antigifcentrum in Brussel als er enige twijfel bestaat of behandeling nodig is.

Andere behandelingen

Ongeveer 1 op de 500 overdoses paracetamol leidt tot leverfalen. Leverfalen kan dodelijk zijn en de enige remedie is een levertransplantatie. De British Liver Trust zegt dat noodlevertransplantaties ongebruikelijk zijn en dat er in Groot-Brittannië slechts 20 tot 30 per jaar worden uitgevoerd. In Nederland zal dit ongeveer in de zelfde orde van grootte zijn, vermoedelijk zelfs meer omdat juist hier mensen vaak worden afgepoeierd met een aanbeveling paracetamol te slikken bij onverklaarbare pijntjes.

Als iemand zich erg ziek voelt door een overdosis, kan behandeling op de intensive care nodig zijn. Het is gebruikelijk dat mensen bij een overdosis verschillende medicijnen gebruiken en elk medicijn kan zijn eigen complicaties en behandelingen hebben.

In Groot Brittannië moet iedereen die met een overdosis in het ziekenhuis is opgenomen, door het psychiatrisch team worden gezien voordat hij naar huis wordt ontslagen. Het is essentieel om te begrijpen waarom ze de overdosis hebben genomen en welke hulp en ondersteuning ze nodig hebben. Het kan de eerste keer zijn dat de persoon toegeeft dat hij het niet aankan. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat ze niet het risico lopen zichzelf opnieuw schade toe te brengen en dat er een doorlopende behandeling wordt geregeld voor hun geestelijke gezondheid.

Er wordt voortdurend onderzoek gedaan naar nieuwe behandelingen voor een overdosis paracetamol die effectief zullen zijn na het tijdsbestek van acht uur dat de huidige behandeling met N-acetylcysteïne biedt. 

Natuurlijke alternatieven voor paracetamol

Zelfzorggeneesmiddelen zijn niet de enige beschikbare optie voor pijnverlichting. De volgende keer dat u kiespijn, rugpijn of andere pijn ervaart, kunt u in plaats daarvan een kruiden- en natuurlijke pijnstiller proberen.

Kruidengeneesmiddelen

Boswellia
Boswellia, ook wel bekend als wierook, wordt vaak gebruikt in de Ayurvedische geneeskunde. De hars van Boswellia serrata-bomen wordt doorgaans omgezet in tincturen, pillen of plaatselijke behandelingen.
Boswellia wordt vaak gebruikt voor de behandeling van astmasymptomen, artritis, ontstoken dikke darm, algemene ontsteking, zwelling van de hersenen, vermindering van huidbeschadiging als gevolg van radiotherapie.

Boswellia blijkt een effectieve, veilige behandeling te zijn voor artrose (OA), waardoor pijn en stijfheid worden verlicht.
Hoewel Boswellia over het algemeen veilig is, kan plaatselijke toepassing bij sommige mensen een allergische reactie veroorzaken. Het kan ook een negatieve wisselwerking hebben met bepaalde medicijnen, waaronder anticoagulantia en bloedplaatjesaggregatieremmers. Als u een van deze geneesmiddelen gebruikt, kan Boswellia-extract de kans op bloedingen vergroten.

Kurkuma/ curcumine
Kurkuma is het kruid dat curry zijn kenmerkende gele tint en unieke smaak geeft. Het bevat de werkzame stof curcumine, een antioxidant die het lichaam helpt beschermen tegen vrije radicalen die cellen kunnen beschadigen. Het is ook goed bestudeerd vanwege zijn vermogen om zwelling te verminderen en ontstekingen te verminderen.
Hoewel kurkuma meestal als specerij wordt gebruikt, is kurkuma ook verkrijgbaar in supplementvorm en wordt het vaak gecombineerd met piperine, een stof die voorkomt in zwarte peper, om de opname ervan te vergroten. Meer geavanceerde varianten bevatten een lipide-envelop (fytosoom) die de opneembaarheid verbeteren.

Kurkuma kan nuttig zijn voor de behandeling van vele aandoeningen, waaronder indigestie, zweren, maagklachten, psoriasis en ontstekingen veroorzaakt door aandoeningen zoals artrose.
Hoewel kurkuma over het algemeen als veilig wordt beschouwd, zijn er verschillende bijwerkingen gemeld. Enkele van de meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree, hoofdpijn, huiduitslag en gele ontlasting.

Kruidnagel
De hele kruidnagel wordt vaak gebruikt om vlees- en rijstgerechten op smaak te brengen. Gemalen kruidnagelen worden gebruikt in taarten en veel andere voedingsmiddelen. Kruidnagels worden ook veel gebruikt als natuurlijke pijnstiller vanwege het gehalte aan eugenol, een natuurlijke pijnstiller die ook wordt gebruikt bij sommige vrij verkrijgbare pijnstillers.
Kruidnagel is te vinden in capsule- of poedervorm. Kruidnagelolie is ook verkrijgbaar en kan plaatselijk worden aangebracht om pijn te verminderen.
Kruidnagel wordt vaak gebruikt voor de behandeling van een breed scala aan aandoeningen, zoals misselijkheid, verkoudheid, hoofdpijn, artritische ontstekingen, tandpijn, indigestie en diarree.

Warmte en koeling

Een van de meest voorkomende pijnstillers thuis is het rechtstreeks aanbrengen van warmte of koeling op de pijnplekken. Hoewel deze behandeling voor de hand lijkt te liggen, weet niet iedereen precies wanneer koeling of juist warmte moet worden gebruikt.

Koelverpakkingen worden gebruikt om zwelling en ontsteking te verminderen kort nadat u een spier, pees of ligament heeft overbelast, waarbij dit acuut verlichting kan brengen.
Zodra de ontsteking eenmaal is afgenomen, kan warmte juist weer helpen stijfheid te verminderen die gepaard gaat met verstuikingen en verrekkingen.

Zowel een warm kussentje als een koelverpakking dat kort op het hoofd wordt gelegd kan hoofdpijn helpen verminderen, terwijl een koelverpakking weer lage rugpijn kan helpen verlichten.
Als u last heeft van artritis, zal vochtige warmte op het aangetaste gewricht meer helpen dan ijs. Vochtige warmtepakkingen kunnen in de magnetron worden opgewarmd en vele malen worden gebruikt, waardoor ze effectief en gemakkelijk te gebruiken zijn.

Het aanbrengen van een koelverpakking kan problemen zoals zwelling, bloeding, ontsteking, hoofdpijn, lage rugpijn, gespannen spieren, pezen of ligamenten helpen behandelen.

Ondertussen kan het toepassen van warmte verlichting bieden bij aandoeningen zoals gewrichtsstijfheid, spierspasmen, artritis en hoofdpijn.
Als u een blessure te lang behandelt met warmte of ijs, kan dit wel het risico op brandwonden en andere bijwerkingen vergroten.
Enkele van de meest voorkomende bijwerkingen van warmte- of koudetherapie zijn brandwonden, ijsverbranding of bevriezing, gevoelloosheid, jeuk, pijn en blaren.

Wees voorzichtig bij het omgaan met pijn

De hierboven beschreven natuurlijke pijnstillers zijn mogelijk alleen effectief bij specifieke pijnoorzaken en werken vast niet voor iedereen.
Deze natuurlijke opties kunnen u echter op zijn minst een paar opties bieden om te proberen, alleen of in combinatie met medicijnen op recept of zelfzorggeneesmiddelen.
Vergeet niet dat pijn het signaal van het lichaam is dat er iets mis is. Pijn kan tijdelijk zijn, zoals bij een verrekte spier, maar het kan ook duiden op een ernstig gezondheidsprobleem dat medische behandeling vereist.

Wij hopen dat u begrijpt dat u heel voorzichtig moet zijn bij eenvoudige aanbevelingen om 'gewoon paracetamol te slikken' om ongebruikelijke pijn te bestrijden.
Het is beter om heel goed op te letten waarom en wanneer de pijn optreedt en te proberen de oorzaak van een probleem weg te nemen, of het nu gaat om chronische ontstekingen of pijnlijke hormonale complicaties zoals endometriose.

Een gewaarschuwd mens telt voor twee!