Zonnebrandcrème: waarom is het schadelijk en wat zijn veilige alternatieven?

Zodra de zomer nadert en het warmer dan 25°C dreigt te worden, worden we gewaarschuwd om ons toch vooral in te smeren met zonnebrandcrème.

Telkens als ik die waarschuwingen lees, haal ik mijn schouders op en word soms zelfs een beetje boos omdat het me een volstrekt zinloze bezigheid toeschijnt. De meeste mensen hebben geen idéé hoeveel lotion er wel niet nodig is om een ​​goede bescherming te geven, hoe schadelijk het wel niet is voor het milieu en bij overmatig gebruik zelfs de eigen gezondheid kan schaden.

Eerlijk gezegd hou ik niet van de plakkerigheid van zonnebrandcrème (of make-up) op mijn huid en zelfs toen ik het plichtsgetrouw gebruikte tijdens vakanties in zonnige landen, vergat ik domweg om tijdig een nieuwe laag aan te brengen.

Als het erom gaat hoeveel zonnebrandcrème er nodig is voor optimale bescherming: dat is verbazingwekkend veel!
Experts adviseren om tot 30 ml oftewel een borrelglaasje vol te gebruiken om het hele lichaam te bedekken en dan om de twee uur het lichaam opnieuw in te smeren. Wanneer je veel buiten bent, lopen de kosten snel op!

Waarom is zonnebrandcrème slecht voor het milieu?

We worden gewaarschuwd om onze huid te beschermen tegen ultraviolette stralen om huidkanker te voorkomen. Onlangs hebben onderzoekers echter geconcludeerd dat zelfs zogenaamde 'rif-veilige' zonnebrandmiddelen chemicaliën bevatten, die een ernstige bedreiging vormen voor het milieu en dan met name voor koraalriffen en het leven in zee. Is het überhaupt mogelijk om een zonnebrandmiddel te gebruiken dat milieuvriendelijk is?

Rond 2008 werd bewezen dat de meest gebruikte ingrediënten in zonnebrandcrème koraalriffen laten verbleken. Fabrikanten van zonnebrandmiddelen reageerden daarop met de ontwikkeling van 'koraalrifveilige' zonnefilters met behulp van alternatieve UV-filters zoals zinkoxide. Recent onderzoek toont echter aan dat deze opties niet veiliger zijn voor het milieu.

Tijdens het verblijf in of op het water wordt zonnebrandcrème van de huid afgewassen en verspreidt zich zo in het watergebied. Als zonnebrandcrème al niet tijdens recreatie op en in het water wordt afgespoeld, dan gebeurt dit wel na het douchen. Sommige chemicaliën in de lotion kunnen zelfs al binnen 30 minuten na het aanbrengen door de huid worden opgenomen en worden dan uiteindelijk met een omweg in de urine terecht en komen zo in de riolering terecht.
In steden in de buurt van wateren zonder geavanceerde riolerings- en waterbeheersystemen, is vervuiling door zonnebrandcrème zodoende onvermijdelijk.

Er zijn grofweg twee soorten zonnebrandcrème verkrijgbaar in winkels. Ze werken op verschillende manieren, maar de werkzame stoffen in beide soorten zijn schadelijk voor het milieu.

Chemisch: chemische zonnebrandmiddelen zijn de meest gebruikte zonnebrandmiddelen. Ze absorberen en verminderen het vermogen van UV-straling om de huid binnen te dringen.

De meest voorkomende werkzame stoffen (oxybenzon/benzofenon, butylparabeen en octinoxaat) werden in een onderzoek uit 2008 geïdentificeerd als schadelijk voor het milieu. Onderzoekers ontdekten dat deze chemicaliën latente virale infecties kunnen activeren in de symbiotische microalgen waarvan de koralen afhankelijk zijn voor voeding.
Studies die volgden toonden verder de schadelijke invloed van chemische zonnebrandcrème op koraalriffen en zeedieren aan.

In een onderzoek dat in 2015 gepubliceerd werd, bleek dat "oxybenzon koraalverbleking veroorzaakt door de temperatuur te verlagen, waarbij koralen verbleken wanneer ze worden blootgesteld aan langdurige hittestress. We hebben ook aangetoond dat oxybenzon genotoxisch is, wat betekent dat oxybenzon koraal-DNA beschadigt en dodelijke misvormingen veroorzaakt. Het meest verontrustende is dat oxybenzone ook werkt als een hormoonontregelaar.”

Fysiek (mineraal): het tweede type, vaak op de markt gebracht als 'milieuvriendelijk' en 'koraalrifveilig', is nog steeds minder populair dan chemische zonnefilters.
Fysieke zonnebrandmiddelen blokkeren of reflecteren zowel UVA- als UVB-stralen, maar laten een witachtige tint achter op de huid van mensen, zijn vaak vettig en lastig in het gebruik.

De meest voorkomende ingrediënten in fysieke zonnebrandmiddelen zijn zinkoxide en titaniumdioxide. Een recent gepubliceerde studie wees uit dat niet-gecoate zinkoxide- en titaniumdioxide-nanodeeltjes (minder dan 35 nanometer in diameter), met andere woorden, zogenaamd koraalrifveilige zonnebrandcrème, giftig kunnen zijn voor koralen, vissen en andere koraalrifdieren.

Zonnebrandcrème in het algemeen: Afgezien van de primaire, werkzame stoffen zijn veel andere chemicaliën in zonnebrandcrème potentieel ook giftig voor aquatische ecosystemen. Methoxycinnamaat en kamfer zijn hormoonontregelaars voor zowel mens als dier.

Plantaardige oliën kunnen ook giftig zijn voor koraalrifdieren. Chrysantenolie bevat pyrethrines, die zeer giftig zijn voor zeedieren.

Neem, eucalyptus en lavendelolie worden gebruikt als insectenwerende middelen of insecticiden, wat suggereert dat ze ook giftig kunnen zijn voor ongewervelde dieren. Uiteindelijk zijn biologische ingrediënten niet per se veilig.

Zijn er milieuvriendelijke en koraalrifveilige zonnefilters?

Ondanks talrijke onderzoeken die aangeven dat de primaire actieve ingrediënten in chemische en fysische zonnefilters het mariene milieu schaden, beweren sommige deskundigen dat verder onderzoek nodig is. Ze stellen dat studies die in laboratoriumomgevingen worden uitgevoerd, mogelijk niet in staat zijn de omstandigheden op het rif vast te leggen, waar verontreinigende stoffen snel worden verspreid en verdund. Hoewel de concentraties van zonnebrandcrème-ingrediënten die in sommige onderzoeken worden gebruikt, hoger kunnen zijn dan die in natuurlijke omgevingen, is de negatieve impact van deze chemicaliën op in het water levende organismen onmiskenbaar.

Als we dit in overweging nemen, kunnen consumenten zich ontmoedigd voelen in hun poging om tegelijkertijd hun huid en het milieu te beschermen. Toch is er hoop voor de toekomst: zo werken onderzoekers in Florida aan een zonnebrandcrème op basis van een UV-absorberende werkzame stof uit algen.

In de tussentijd zullen de volgende vuistregels consumenten helpen bij het kiezen van de meest milieuvriendelijke en koraalrifveilige zonnebrandcrème die beschikbaar is.

• Maak de zonnebrandcrème, die u al in huis heeft, op. Linksom of rechtsom komt het toch in het milieu terecht, dus zomaar weggooien is zinloos.
• Wees kritisch. De meeste zonnebrandmiddelen, die als milieuvriendelijk op de markt worden gebracht, zijn dat niet.
• Lees de etiketten zorgvuldig. Vermijd zonnebrandmiddelen met de volgende chemicaliën: oxybenzon, benzofenon-1, benzofenon-8, OD-PABA, 4-methylbenzylideenkamfer, 3-benzylideenkamfer, nano-titaniumdioxide, methoxycinnamaat, nano-zinkoxide, octinoxaat, octocryleen, homosalaat en octisalaat.
• 'Biologisch' betekent niet meteen dat het veilig is. Onderzoek welke plantaardige oliën het zijn en vermijd olie die giftig is voor levende organismen.
• Gebruik geen zonnebrandcrème in sprayvorm. Hoewel deze erg populair zijn omdat ze gemakkelijk in het gebruik zijn, zijn ze een van de minst milieuvriendelijke opties. Een groot deel van de spray komt in het milieu terecht zonder ooit iemands huid geraakt te hebben. De aerosol, die daarbij vrijkomt is ook ongezond om in te ademen.
• Kies voor plasticvrije verpakkingen. Elk jaar belandt er minstens 14 miljoen ton plastic in de oceaan en 80% van al het zee-afval is plastic. Zeedieren eten plastic afval op of raken erin verstrikt, wat verwondingen en de dood tot gevolg heeft. Bedrijven die zich zorgen maken over de ecologische voetafdruk van hun product, kiezen er doorgaans voor om plastic verpakkingen en containers te vermijden en kiezen voor recyclebare verpakkingen.
• Zoek naar zonnebrandcrème op basis van zinkoxide of titaniumdioxide zonder nanodeeltjes, dus zuiver fysieke zonnefilters die zijn geproduceerd door bedrijven, die transparant zijn over wat ze maken. Onderzoekers ontdekten dat niet-genanotiseerd (met een diameter van meer dan 150 nanometer) gecoat zinkoxide en titaniumdioxide niet gemakkelijk acuut giftig zijn. 
• Bedek de blootgestelde huid door een hoed op te doen en kleding met lange mouwen te dragen in plaats van zonnebrandcrème te gebruiken. Hoewel dit de enige echt milieuvriendelijke optie is, is huidkanker nog steeds een probleem voor het gezicht, de nek en de handen.

Er zijn verschillende nanodeeltjesvrije fysieke zonnefilters op basis van zinkoxide, die voldoen aan de meeste, zo niet alle, van deze beschikbare richtlijnen.
De enigszins olieachtige consistentie en lichte witte huidskleur bij het aanbrengen kan sommige consumenten afschrikken, terwijl de korte lijst van gemakkelijk herkenbare natuurlijke ingrediënten anderen aantrekt.

Kun je zonnebrandcrème vervangen door kleding?

Onderzoekers in de VS gingen verschillende soorten kleding testen om erachter te komen hoe goed ze je huid beschermen tegen de zon. Om dit te doen, hebben ze de breedspectrum UV-bescherming gemeten die wordt geboden door drie verschillende categorieën:

• gewone kledingstukken - t-shirts en jeans
• speciale UV-zonbeschermende kleding , met name sportkleding en zwemkleding
• in de handel verkrijgbare zonnebrandmiddelen

Opmerkelijk genoeg boden alle geteste weefsels een betere breedspectrumdekking dan zonnefilters, met uitzondering van één chemisch ingrediënt voor zonnebrandcrème, avobenzon.

Welke kleding biedt de beste bescherming tegen de zon?

Sommige soorten kleding presteerden opmerkelijk beter dan andere. Nylon badpakken, spijkerbroeken en donkergekleurde katoenen overhemden boden de hoogste mate van UV-bescherming. Alle geteste stoffen, behalve witte katoenen overhemden, leverden meer dan 50 UPF (ultraviolette beschermende factor), waardoor ze zeer effectieve barrières tegen UV-straling zijn.

Hoewel het dragen van spijkerbroeken niet altijd praktisch is op warme zomerdagen, vooral wanneer je op het strand of op een boot bent, is het dragen van zonbeschermende kleding van cruciaal belang om je huid te beschermen tegen de schadelijke effecten van de zon. Inmiddels zijn er veel verschillende kledingmerken die gespecialiseerd zijn in UV-beschermende kleding.

Het belangrijkste voordeel van het dragen van zonbeschermende kleding en hoofdbescherming is dat het de eenvoudigste manier is om veilig te blijven, aangezien u, in tegenstelling tot zonnebrandcrème, nooit opnieuw hoeft aan te brengen!

Antioxidant-rijke voedingsmiddelen kunnen je beschermen tegen beschadiging door de zon

Het volgen van een gezond dieet vol natuurlijke zonremmende antioxidanten is een nuttige strategie om ervoor te zorgen dat uw lichaam de beste verdediging heeft tegen huidkanker. Carotenoïden zijn de verbindingen die voedingsmiddelen hun levendige kleur geven, van de groene bladgroenten tot de rode bieten, tot de gele en oranjekleurige groenten en fruit.

Deze carotenoïden werken als natuurlijke zonnefilters voor de planten en bieden ons hetzelfde voordeel. Deze voedingsstoffen bieden ons niet alleen een natuurlijke bescherming tegen de zon, maar ze hebben ook de antioxiderende werking van vrije radicalen die de cellen helpt beschermen tegen oxidatieve schade die kan leiden tot de ontwikkeling van kanker.

Eet voedingsmiddelen die UV-bescherming bieden, waaronder:

• Donkere bladgroenten en kruisbloemige groenten: deze zitten boordevol huidbeschermende antioxidanten en het is aangetoond dat ze in het algemeen kankerbeschermend zijn.
• Rood en oranje fruit en groenten: sinaasappels, rode paprika's, tomaten en wortelen. Eet een verscheidenheid van deze voor huidbeschermende lycopeen en bètacaroteen.
• Drink groene thee: van groene thee is aangetoond dat het helpt bij het voorkomen van niet-melanoom huidkanker, en het zit vol met polyfenolen, die de ontwikkeling van kanker helpen remmen.
• Eet de juiste oliën: het consumeren van gezonde oliën, waaronder kokosnoot, olijf, sesam, bernagie/borage, teunisbloem en avocado, helpt je huid gezond te houden en beter bestand tegen schade door de zon. Overigens blokkeert het aanbrengen van oliën zoals kokosnoot en olijf op je huid ongeveer 20% van de UV-stralen.
• Vitamine E aanbrengen: het is aangetoond dat het aanbrengen van een natuurlijke vorm van vitamine E op uw huid, zoals alfa-tocoferol of tocotrienol, de huid beschermt tegen de zon en als extra bonus de lengte en diepte van rimpels vermindert.
• Verzacht met Aloë Vera: aloë vera-gel is rustgevend en helend voor de huid. Het is perfect om aan te brengen als je iets te veel in de zon hebt doorgebracht. Sommige mensen gebruiken aloë vera ook regelmatig op hun huid omdat het kalmeert en eventuele irritatie of roodheid verlicht.
• Bètacaroteen: zoete aardappelen, spinazie, boerenkool, boerenkool en de meeste geel/oranje groenten
• Lycopeen: tomaten, watermeloen, papaya, roze guave, roze pompelmoes, kaki, rode kool
• Luteïne: spinazie, boerenkool, erwten, spruitjes, courgette, broccoli
• Epigallocatechinegallaat (ECGC) en polyfenolen: groene en zwarte thee, rozemarijn, tijm, oregano, knoflook, cacao. Onderzoek wees uit dat mensen die één kopje thee per dag drinken, een lagere incidentie van melanoom hebben.
• Flavonoïden: citrus, vooral schillen van citrusvruchten
• Proanthocyanadines: cacao, druivenpitten
• Kruisbloemige groenten: broccoli, bloemkool, kool, spruitjes, boerenkool
• Vitamine C: citrus, aardbeien, kiwi, paprika (paprika). Vitamine C is geweldig om te helpen bij het doden van vrije radicalen die uw lichaam produceert als reactie op de celbeschadiging veroorzaakt door blootstelling aan zonlicht.
• Astaxanthine: microalgen (Haematococcus pluvialis), wilde zalm, krill en schaaldieren.
• Andere voedingsmiddelen die mogelijk bescherming bieden tegen beschadiging door de zon en het risico op huidkanker verminderen, zijn olijfolie, omega 3-vetzuren en noten en zaden vanwege hun vitamine E.

Meer over astaxanthine

Astaxanthine is een krachtige antioxidant, die schade door de zon aan het lichaam helpt voorkomen door schade van vrije radicalen te blokkeren. Dit felrode molecuul vormt zich in bepaalde algen, roze zeevruchten en gist. In tegenstelling tot bètacaroteen passeert deze carotenoïde de bloed-hersenbarrière en kan zo een gezonde hersenfunctie bevorderen.
Astaxanthine helpt de hersenen door de aanmaak van nieuwe hersenneuronen te bevorderen (neurogenese). Deze voedingsstof ondersteunt ook bestaande neuronen door oxidatieve stress te verminderen.

Wetenschappers hebben ontdekt dat astaxanthine kan beschermen tegen cumulatieve zonneschade aan het oog. Deze voedingsstof kan het risico op oogaandoeningen zoals maculaire degeneratie helpen verminderen. Het kan ook beschermen tegen staar en verlies van gezichtsvermogen door glaucoom. Bovendien blokkeren verwante carotenoïden, luteïne en zeaxanthine genaamd, blauw licht en werken synergetisch samen met astaxanthine.

Astaxanthine stimuleert ook het immuunsysteem en kan tegen tumorvorming als gevolg van ongewenste celdeling beschermen. 

Waarom is schade door de zon een probleem?

De zon geeft zowel blauw licht als ultraviolette straling af. Waarom is schade door de zon een probleem voor ons sinds de mens op aarde is geëvolueerd? We hebben enkele ingebouwde mechanismen, maar die zijn niet voldoende.
Melanine in de huid neemt toe bij blootstelling aan de zon. Dit donkere pigment biedt een natuurlijke bescherming tegen UV-straling. Hoe lichter je huid, hoe vatbaarder je bent voor beschadiging door de zon.

Melanine in de pupil helpt het oog te beschermen tegen zonlicht. Hoe donkerder de oogkleur, hoe meer bescherming. Blauwe ogen en roze/rood uitziende albino-ogen zijn het meest vatbaar.

Sommige wetenschappers denken dat staar de laatste poging van het lichaam kan zijn om de macula te beschermen tegen schade door vrije radicalen. Als interne zonnebril groeit staar langzaam en biedt bescherming tegen de zon. Helaas vermindert staar ook het vermogen om scherp te zien kan dit uiteindelijk leiden tot blindheid, tenzij de staar tijdig wordt behandeld wanneer ze een volwassen of gerijpt stadium bereiken.

Waarom algen niet verbranden door de zon

Algen groeien goed in zonnig water, maar beschadiging door de zon is geen probleem voor algen. Algen bevatten de carotenoïde astaxanthine. Astaxanthine is een krachtige antioxidant. Het is 50 keer krachtiger dan vitamine E en 500 keer krachtiger dan vitamine C in het neutraliseren van vrije radicalen. Beschermd tegen ultraviolette straling halen algen hun energie rechtstreeks van de zon door middel van fotosynthese. Ze staan ​​onderaan de voedselketen en voorzien veel soorten van voedsel.

Onderzoek naar astaxanthine en schade door vrije radicalen

Astaxanthine wordt aangetroffen in roze zeevruchten zoals zalm, krill, krab, garnalen, rivierkreeften, kreeft en forel. Ze krijgen astaxanthine door het eten van een microalg, Haematococcus pluvialis. Gekweekte zalm bevat meestal veel minder astaxanthine dan wilde zalm.

Astaxanthine wordt gecrediteerd met het ondersteunen van maculaire degeneratie, gezondheid van het hart, maagzweren, kanker, zure reflux, artritis en zonnebrand. Als een van de krachtigste antioxidanten vermindert deze stof ontstekingen en oxidatieve stress.

De bloed-hersenbarrière beschermt de hersenen en ander zenuwweefsel tegen ongewenste chemicaliën. Astaxanthine passeert de bloed-hersenbarrière. Het netvlies van het oog is neuraal weefsel. Daarom kan astaxanthine het oog direct bereiken.

Voor zo'n klein orgaan als het oog heeft het bovenmatig veel voedingsstoffen nodig. De kleine structuren zijn zeer vatbaar voor schade door vrije radicalen door de zon en andere bronnen. Wetenschappers doen verder onderzoek naar de effecten van astaxanthine op de hersenen, evenals op de oogziekten maculaire degeneratie, glaucoom en cataracten.

Onderzoek naar astaxanthine en de hersenen

Een studie gaf senioren met leeftijdsgebonden geheugenverlies 6 mg tot 12 mg astaxanthine per dag gedurende 12 weken. Mensen die een van beide hoeveelheden van deze antioxidant namen, hadden een aanzienlijk verbeterde reactietijd.

Onderzoek naar astaxanthine en de ogen

Astaxanthine bleek schade aan het netvlies door verhoogde intraoculaire druk te verminderen. Deze studie bij ratten kan wijzen op behandelingen voor glaucoom.

De vorming van cataract kan worden geremd door astaxanthine. Een onderzoek heeft aangetoond dat astaxanthine de lens beschermt tegen vetoxidatie, die wordt veroorzaakt door blootstelling aan UV.

Maculaire degeneratie is een ziekte van het netvlies die het centrale zicht beschadigt. Schade door vrije radicalen aan het centrum van het netvlies wordt ervan verdacht een grote rol te spelen. Door te experimenteren met netvliescellen in het laboratorium, ontdekten onderzoekers dat astaxanthine de cellen beschermde tegen oxidatieve stress.

Nog twee speciale oogvoedingsstoffen

Bepaalde voedingsstoffen hebben een versterkt effect wanneer ze met elkaar worden gecombineerd. Onderzoekers hebben in oogstudies positieve resultaten behaald met verschillende combinaties van de carotenoïden astaxanthine, luteïne en zeaxanthine.

Belang van zonlicht voor onze gezondheid

Met alle negatieve associaties die we leggen met zonlicht vanwege de schadelijke UV-stralen, zou je bijna vergeten hoe belangrijk zonlicht is voor de vorming van vitamine D in onze huid of gezondheid in het algemeen.

Maar liefst 80 procent of meer van de vitamine D die we nodig hebben, kan van de zon komen als we dat toestaan. Zonnebrandcrème blokkeert ongeveer 97 procent van de vitamine D-productie van ons lichaam. Een persoon met een lichtere huidskleur heeft op heldere dagen ongeveer 20-30 minuten ongedwongen blootstelling aan de zon nodig om aan de dagelijkse behoefte aan zonnevitamine te voldoen, terwijl mensen met een donkere huid maar liefst twee uur nodig hebben.

Als je nog niet overtuigd bent van hoe belangrijk zonlicht is voor ons welzijn, raden we je aan om een lange diepgaande discussie te bekijken over de voordelen ervan door dr. Seheult, die beroemd werd vanwege zijn medische podcats tijdens de COVID-pandemie .

Medcram:Light as medicin, optimize health and immunity. On light therapy and melatonin.

in een recent interview met Frank Veldman werd het gevaar van overmoedigheid na het insmeren nog sterker benadrukt.