Waarom worden we sneller verkouden in de winter? Wetenschappers hebben eindelijk de oorzaak achterhaald!

Op het gevaar af verweten te worden oude koeien uit de sloot te halen, wil ik toch weer aandacht besteden aan het fenomeen mondkapje.

Toevallig kruisten onlangs opnieuw twee verschillende standpunten mijn pad met betrekking tot de voor- en nadelen van het dragen van mondkapjes als je jezelf wilt beschermen tegen virussen. Fervente voorstanders blijven het standpunt van de overheid vertolken dat mondkapjes toch heus zinvol zijn in het voorkomen van besmettingen.
Laat ik nu net weer opnieuw het eerste boek van Jan B. Hommel (het pseudoniem van Jan Bonte) weer zijn gaan lezen, dat onder de naam Gifbeker het levenslicht zag. Dit boek is een verzameling columns, die ook gratis online zijn te raadplegen. De column waar ik het specifiek over heb, heeft de titel "#mondkappennnou" een samenvoeging van het woord 'mondkapje' en de uitdrukking 'kappen nou' (ophouden). Als neuroloog was het voor hem heel hinderlijk om een diagnose vast te stellen bij patiënten, die een mondkapje droegen, omdat er dan zoveel van de mimiek uit een gezicht niet meer waar te nemen valt, waaraan heel veel valt af te lezen. Dit verklaart hij in dit blog.

Deze persoonlijke overwegingen zijn natuurlijk een relatief onbelangrijke individuele kwestie. Belangrijker voor het algemene publiek dat vrijwillig of juist gedwongen mondkapjes gaat dragen, is de vraag hoe zinvol mondkapjes nu eigenlijk zijn.

Laten we als eerste vaststellen dat mondkapjes tot voor kort vrijwel uitsluitend door medische professionals zoals tandartsen en chirurgen werden gedragen wanneer ze in nauw contact met patiënten komen en vooral dienen om te voorkomen dat spetters van de patiënt op het gezicht van de drager terecht komt.

Qua bescherming tegen een coronavirus zoals SARS-Cov2 had een mondkapje geen meerwaarde. Althans, dat was tot (niet-medische!) mondkapjes plotseling verplicht werden gesteld. Bij monde van de heer Van Dissel van het RIVM werd gesteld dat ze niet effectief zijn. Immers, de poriën van een mondkapje zijn extreem veel groter dan een virus. Een virus is zo ongelooflijk klein dat ze enkel met elektronenmicroscopen kunnen waargenomen worden. Niet voor niets wordt vaak de vergelijking gemaakt van een mug, die met groot gemak door kippengaas heen kan vliegen.

Onlangs werd bekend dat men dit bij het ministerie van Gezondheid heus wel wist en erkende, maar dat men de verplichting tot het dragen van niet-werkende medische mondkapjes heel bewust inzette om mensen tot gedragsverandering te beïnvloeden (nudging).
Bovendien werd het zo ook mogelijk om dwarsdenkers die weigerden aan dit circus mee te doen eruit te pikken en tot mikpunt van spot en intimidatie te maken door de maskerdragende meerderheid of overheidsdienaren.

Gedurende de periode dat mondkapjes verplicht werden gesteld was ikzelf meestal zo meegaand om deze weldegelijk te dragen ook al vond ik het persoonlijk ontzettend hinderlijk omdat het vooral erg lastig werd iemand goed te verstaan, aangezien ik als slechthorende onwilleukeurig veel aan liplezen doe.
Mijn partner was een stuk opstandiger, mede omdat hij brildrager is en er last van had dat de warme lucht die langs de randen van zo'n niet werkend mondkapje ontsnapte, de brilleglazen liet beslaan.

Kortom, we zijn met zijn allen bedrogen en slachtoffer geworden van een groot gedragsexperiment, nietwaar?

Wie schetst mijn verbazing toen een door kritische dwarsdenkers zeer gerespecteerd arts drBeen (pseudoniem van Mobeen Syed) een interessante nieuwe bevinding meldde, die geen andere conclusie toelaat dan vast te stellen dat we niet hélemaal voor 'Piet Snot' een mondkapje hebben gedragen en deze wel degelijk konden bijdragen aan het minder snel besmet raken door een virus dat gewoon moeiteloos door de poriën van het masker bij u de neus in kan glippen!

Hoe dan? Uiteraard niet door het virus ook daadwerkelijk tegen te houden, maar wel doordat de neus, wat de allereerste verdedigingslinie tegen virussen en bacteriën vormt, beter haar werk kan doen met een mondkapje of sjaal voor het gezicht! Althans, wanneer u zich in een koude omgeving bevindt.
DrBeen legt in deze video uit wat de bevindingen zijn van een studie door onderzoekers uit Egypte en aan de Harvard universiteit, die eindelijk hebben achterhaald waarom we bevattelijker zijn voor de griep en verkoudheden zodra het koud weer wordt.

Luister maar : Groundbreaking Study Shows Why Is Our Immune System Knocked-out In Winter?

Ofschoon het een zeer interessant en wetenswaardig verhaal is, is het ook nogal technisch en in het Engels. Daarom is het wellicht makkelijker om als eerste onderstaand door mij vertaald artikel van CNN te lezen.  
De journalisten van CNN hebben daarin een aantal KNO-artsen geraadpleegd, waaronder Benjamin Bleier die het onderzoek voor een deel uitvoerde.

Wetenschappers weten eindelijk waarom mensen in de winter vaker verkouden zijn of griep krijgen

Er hangt een koude rilling in de lucht, en jullie weten allemaal wat dat betekent: het is tijd voor het verkoudheids- en griepseizoen, waarin het lijkt alsof iedereen die je kent plotseling niest, snuift of erger. Het is bijna alsof die vervelende verkoudheids- en griepbacteriën naar binnen dwarrelen bij de eerste golf van winterweer.
Toch zijn ziektekiemen het hele jaar door aanwezig – denk maar eens terug aan je laatste zomerverkoudheid. Dus waarom worden mensen vaker verkouden of krijgen ze de griep of Covid-19 als het buiten koud is?

In wat onderzoekers een wetenschappelijke doorbraak noemen, hebben wetenschappers dankzij een nieuwe studie mogelijk de biologische reden achterhaald waarom we in de winter meer luchtwegaandoeningen krijgen. Het blijkt dat de koude lucht zelf de immuunrespons in de neus beschadigt.

“Dit is de eerste keer dat we een biologische, moleculaire verklaring hebben voor één factor van onze aangeboren immuunrespons die beperkt lijkt te worden door koudere temperaturen.”
Volgens de studie die in december 2022 in The Journal of Allergy and Clinical Immunology werd gepubliceerd, wordt door het verlagen van de temperatuur in de neus met slechts 5°C bijna 50% van de miljarden virus- en bacteriebestrijdende cellen in de neusgaten gedood.

“Koude lucht wordt in verband gebracht met een verhoogde virusinfectie, omdat je door die kleine temperatuurdaling feitelijk de helft van je immuniteit hebt verloren”
“Het is belangrijk om te onthouden dat dit in vitro-onderzoeken zijn, wat betekent dat hoewel er menselijk weefsel in het laboratorium wordt gebruikt om deze immuunrespons te bestuderen, het geen onderzoek is dat in iemands neus wordt uitgevoerd. Vaak worden de bevindingen van in vitro-onderzoeken in vivo bevestigd, maar niet altijd.”

Een wespennest

Om te begrijpen waarom dit gebeurt, ging Bleier en zijn en co-auteur Mansoor Amiji (voorzitter van de afdeling farmaceutische wetenschappen aan de Northeastern University in Boston), op wetenschappelijke detectivejacht.
Een respiratoir (luchtweg)virus of bacterie dringt de neus binnen, het belangrijkste toegangspunt in het lichaam. De voorkant van de neus detecteert dat virus of bacil onmiddellijk, lang voordat de achterkant van de neus zich bewust is van de indringer, ontdekte het team.
Op dat moment beginnen de cellen die zich in de neuswand bevinden onmiddellijk miljarden kopieën van zichzelf te maken in de vorm van extracellulaire blaasjes (extracellular vesicles) die kortweg EV's worden genoemd.

“EV’s kunnen zich niet delen zoals cellen dat kunnen, maar het zijn net kleine miniversies van cellen die speciaal zijn ontworpen om deze virussen te doden. EV’s zijn een soort lokvogel, dus als je nu een virus inademt, blijft het virus aan deze lokvogels plakken in plaats van aan de cellen.”

Deze ‘Mini Me’s’ worden vervolgens door de cellen uitgestoten in het neusslijm (snot), waar ze ziektekiemen verhinderen om het lichaam binnen te dringen nog voordat deze ziektekiemen hun bestemming kunnen bereiken en zich kunnen vermenigvuldigen.

“Dit is een van de, zo niet het enige, deel van het immuunsysteem dat je lichaam de bacteriën en virussen achterlaat voordat ze daadwerkelijk je lichaam binnendringen. Eenmaal herhaald en verspreid in neusslijm , beginnen de miljarden EV’s zich te verspreiden en zwermen dan om de plunderende ziektekiemen heen. Het is alsof je tegen een wespennest schopt: wat gebeurt er? Misschien zie je wel een paar horzels rondvliegen, maar als je ertegen schopt, vliegen ze allemaal het nest uit om aan te vallen voordat het dier dat het nest aanvalt het nest kan binnendringen. Dat is ook de manier waarop het lichaam deze geïnhaleerde virussen opruimt, zodat ze überhaupt nooit in de cel kunnen komen.

Een grote verbetering van de weerstand

Bij een aanval verhoogt de neus de productie van extracellulaire blaasjes met 160%, zo blijkt uit de studie. Er waren nog meer verschillen: EV’s hadden veel meer receptoren op hun oppervlak dan originele cellen, waardoor het virusremmende vermogen van de miljarden extracellulaire blaasjes in de neus werd versterkt.

“Stel je receptoren voor als kleine armpjes die uitsteken en proberen de virusdeeltjes vast te pakken terwijl je ze inademt. En we ontdekten dat elk blaasje tot twintig keer meer receptoren aan de oppervlakte heeft, waardoor ze super plakkerig worden.”

Cellen in het lichaam bevatten ook een virale moordenaar, micro-RNA genaamd, die binnendringende ziektekiemen aanvalt. Toch bevatten EV’s in de neus dertien maal micro-RNA-sequenties dan normale cellen, zo bleek uit de studie.

De neus gaat dus ten strijde, gewapend met wat extra superkrachten. Maar wat gebeurt er met die voordelen als het koud wordt?

Om hierachter te komen, stelden Bleier en zijn team vier studiedeelnemers 15 minuten bloot aan een omgevingstemperatuur van 4,4°C en maten vervolgens de omstandigheden in hun neusholtes.

“Wat we ontdekten is dat wanneer je wordt blootgesteld aan koude lucht, de temperatuur in je neus tot wel 5°C kan dalen. En dat is genoeg om alle drie de immuunvoordelen van de neus in wezen uit te schakelen. In feite was dat kleine beetje kou in het puntje van de neus genoeg om bijna 42% van de extracellulaire blaasjes uit de strijd te halen.
Op dezelfde manier heb je bijna de helft van de hoeveelheid van die dodelijke micro-RNA’s in elk blaasje, en kan het aantal receptoren op elk blaasje tot wel 70% afnemen, waardoor ze veel minder plakkerig worden.
Wat doet dat met uw vermogen om verkoudheid, griep en Covid-19 te bestrijden? Het vermindert het vermogen van je immuunsysteem om luchtweginfecties te bestrijden met de helft.”

Je hoeft geen neussok te dragen

“Het blijkt dat de coronapandemie ons precies heeft gegeven wat we nodig hebben om de koude lucht te bestrijden en onze weerstand te verbeteren.
Mondkapjes beschermen je niet alleen tegen het direct inademen van virussen, maar het is ook alsof je een trui op je neus draagt.”

“Hoe warmer je de intranasale omgeving kunt houden, hoe beter dit aangeboren immuunsysteem zal kunnen werken. Misschien nog een reden om mondkapjes te dragen!”
In de toekomst verwacht Bleier de ontwikkeling te zien van plaatselijke neusmedicatie die voortbouwt op deze wetenschappelijke onthulling. Deze nieuwe geneesmiddelen zullen “in wezen de neus voor de gek houden door te denken dat hij zojuist een virus heeft gezien. Door die blootstelling krijg je al die extra horzels die in je slijm rondvliegen en je beschermen.’

Ons commentaar

Mondkapjes beschermen natuurlijk niet echt tegen het inademen van virussen, tenzij je een werkend goed luchtdicht medisch masker draagt, maar ze houden je neus wel warm en verbeteren op die wijze indirect je weerstand tegen ziektekiemen. Nog beter is het om gewoon iets comfortabelers te dragen, zoals een sjaal, die al is ontworpen om je gezicht tegen de elementen te beschermen!