Waar ken ik u ook alweer van? Over gezichtsherkenning en naamherkenning

Waar ken ik u ook alweer van?

Succesvolle politici hebben vaak een belangrijke eigenschap gemeen: ze kunnen namen en gezichten zeer goed onthouden. Dat moet ook wel, omdat netwerken een belangrijk deel van hun succes vormt.

Klaarblijkelijk zijn de meesten van ons wel in staat om gezichten te onthouden, maar namen een stuk minder goed. Hoe komt dat eigenlijk?
Dat is vrij simpel, gezichten geven heel veel informatie af. Gezichtsuitdrukkingen, oogcontact, mondbewegingen, dit zijn allemaal manieren waarom mensen met elkaar communiceren.
Gezichtskenmerken verraden veel over iemand: de kleur van de ogen, het haar, bottenstructuur, de stand van de tanden zijn allemaal dingen die we kunnen gebruiken om iemand te herkennen. Het menselijk brein blijkt vele eigenschappen te bevatten om gezichten te kunnen herkennen, zoals patroonherkenning evenals het vermogen om gezichten in een menigte te kunnen herkennen.

. In vergelijking daarmee biedt iemands naam niet zoveel houvast. In het algemeen is een naam maar een paar woorden, die je aan een uniek gezicht moet koppelen.
Een willekeurig iets zoals een naam moet daarom heel bewust vanuit het kortetermijn geheugen overgebracht worden naar het langetermijn geheugen. Dat kan alleen wanneer deze informatie herhaald wordt en op de herinnering ook geoefend wordt. De enige manier, waarop je iemands naam kan onthouden is wanneer je al op die naam oefent zolang die naam zich nog in het actieve kortetermijn geheugen bevindt.

Normaal gesproken kennen de meeste mensen tientallen tot honderden namen en hebben ook niet zoveel moeite om steeds weer een nieuwe naam aan te leren. Dat komt door de kracht van associatie: een naam wordt gekoppeld aan de persoon waarmee je op dat moment bij betrokken bent. Je hersenen koppelen de naam aan het gezicht.
Hoe langer je met die persoon bezig bent, des te meer koppelingen er in het geheugen worden vastgelegd, dan is het bewust oefenen op de naam niet nodig, omdat het in het onderbewuste wordt vastgelegd.

Het geheugen heeft veel strategieën om kortetermijn geheugen om te zetten in het langetermijngeheugen. Als je met veel details ineens wordt geconfronteerd, onthoud je meestal het eerste en het laatste wat je hoort, het beste. Gelukkig is vrijwel altijd iemands naam het eerste wat je van iemand te weten komt.

Een groot verschil tussen korte- en langetermijngeheugen is het soort informatie wat ze bij voorkeur verwerken. Kortetermijngeheugen werkt meestal met het gesproken woord en houdt zich bezig met woorden en klanken. Dat is waarom veel mensen in zichzelf praten en daarbij hele zinnen gebruiken in plaats van afbeeldingen zoals in een film. Iemands naam is een stukje geluid, je hoort de woorden en denkt daarbij aan de klank ervan.
Daarentegen wordt bij lange termijn geheugen vooral vertrouwd op het gezichtsvermogen en de betekenis van woorden in plaats van het geluid ervan. Een gezicht is daarbij een rijke bron van informatie, die veel langer en beter onthouden wordt dan een onbekende naam.

Per definitie is een naam en een gezicht niet aan elkaar verbonden. Laten we aannemen dat u echter zowel iemands naam als gezicht in het langetermijn geheugen heeft opgeslagen. Die twee aan elkaar koppelen is een stuk lastiger.
De hersenen zijn namelijk een ongelooflijk complex orgaan met ontelbaar veel verbindingen. Het lange-termijngeheugen bestaat uit verbindingen ofwel synapsen. Een enkele zenuwcel kan wel tienduizend synapsen hebben met andere zenuwcellen. Hersenen bevatten wel miljarden verschillende zenuwcellen en steeds moet er sprake zijn van een link tussen specifiek stuk geheugen en het uitvoerende deel van de hersenen ofwel de frontale cortex, die de informatie direct nodig heeft. Deze verbindingen zijn datgene wat het denkende deel van het brein nodig heeft om bij het geheugen te komen.
Hoe meer verbindingen er voor een specifieke herinnering zijn gemaakt en hoe actiever dat in het geheugen ligt, des te beter is men in staat om daarbij te komen. Mensen, die je al je hele leven gekend hebt, komen in heel veel herinneringen voor en zullen altijd direct oproepbaar zijn uit het geheugen. Mensen, die je minder vaak tegenkwam, liggen dieper begraven.

Stel dat het brein zowel de naam als het gezicht heeft opgeslagen, hoe komt het dan dat we wel het een herinneren, maar niet het andere? Dat komt omdat het geheugen op twee niveaus werkt, wanneer het erom gaat om herinneringen op te graven: herkenning en herinnering. Dit leidt tot een bekend fenomeen: iemand herkennen maar niet in staat zijn, om zijn naam te herinneren of waarom je hem kent.
Dankzij herkenning weet je wanneer je iemand tegenkomt, dat je hem of haar eerder ontmoet hebt. Alleen weet je niets meer dan dat. Je weet alleen dat zijn of haar gezicht ergens in het geheugen is opgeslagen.
Herinnering is wanneer je ook bij de informatie kan komen, hoe en waarom je iemand kent.
Herkenning is domweg het feit dat het stukje informatie ergens begraven ligt.

De hersenen vertellen je dus dat je een situatie al eerder hebt meegemaakt. En met het oog op de evolutie is dat handig. Het is goed om je sneller te herinneren OF je iets al eerder bent tegen gekomen, dan wat het precies is. De kans is namelijk groot dat het ongevaarlijk was, zodat je je volledig kan concentreren op nieuwe informatie, die wél gevaarlijk kan zijn.
Omdat een gezicht veel meer informatie over iemand geeft dan een naam, zijn gezichten veel sneller herkenbaar.
Wanneer je dan eenmaal met zo iemand begint te praten, vallen dingen meestal weer op zijn plek en herinnert u zich plotseling weer waarvan u hem of haar herkent omdat het originele stukje geheugen wordt geactiveerd.
De uitdrukking "het lag op het puntje van mijn tong" komt u vast bekend voor. Dat is precies wat er gebeurt. Het stukje geheugen wat de herkenning veroorzaakte heeft nu genoeg stimuli ontvangen om geactiveerd te worden en ook de rest van de informatie vrij te geven.
Gezichten zijn in het algemeen beter te onthouden dan namen omdat ze meer "houvast" bieden en simpelweg herkend worden, terwijl iemands naam uit het lange termijn geheugen geput moet worden.

Wat kunnen we doen om iemands naam beter te onthouden? Als u iemand voor het eerst ontmoet, vraag ze dan om hun naam te herhalen en te spellen als het om een lastige naam gaat. Zodra u dan een gesprek aanknoopt, kunt u het beste hun naam zo vaak mogelijk herhalen als natuurlijk voelt en vragen of ze ook een roepnaam hebben.
Maak vervolgens een koppeling tussen hun naam en hun uiterlijk en liefst nog iets anders zoals hun beroep of hun hobby, als het voor u belangrijk is om hun naam te onthouden.
Mocht u ook moeite hebben met het herkennen van gezichten, probeer ze dan heel nadrukkelijk te observeren en grift in uw geheugen wat hun opvallendste gezichtskenmerk is, bijvoorbeeld of ze grote oren hebben, een kleine neus of een grote mond.
Geheugenspelletjes spelen is natuurlijk sowieso een goed middel om het geheugen te trainen.

Get every new article on your mail