Pigmentvlekken: waarom krijgen we ze wanneer we ouder worden?

Kijk je wel eens naar je armen en verwonder je je erover dat ze bedekt zijn met kleine witte vlekjes, die op omgekeerde sproetjes lijken?
Vooral wanneer je armen in de zomer een bruine kleur krijgen, vallen de witte vlekjes extra goed op.
Hierdoor werd ik nieuwsgierig naar wat de achterliggende oorzaak hiervoor zou kunnen zijn.

In dit geval en dat van de meesten blijkt het te gaan om idiopathic guttate hypomelanosis (IGH), wat letterlijk vertaald onverklaarde druppelvormige onderpigmentering betekent. Dit blijkt heel vaak voor te komen bij volwassenen boven 40 jaar, al komt het ook op jongere leeftijd voor. De vlekjes zijn het vaakst zichtbaar op aan de zon blootgestelde plekken zoals scheenbenen, benen, armen, het gezicht, nek en schouders.
Klaarblijkelijk maakt het lichaam gaandeweg steeds minder melanocyten (melanine-producerende huidcellen) en ook minder pigment aan. Dit gaat gelijk op met het grijs worden van je haar. Deze aandoening komt zowel bij mannen als bij vrouwen voor.
Ofschoon IGH meer bij mensen met een ichtgepigmenteerde huid voorkomt, zie je het ook bij donkerder gepigmenteerden, die vaak en lang in de zon zijn geweest. Vanwege dat verband denken de meeste wetenschappers dat er een relatie is is tussen de witte vlekken en overmatige blootstelling aan de zon.
De vlekjes zijn meestal tussen 1 en 3 mm groot en zijn het eerste zichtbaar op de benen voor ze zich ook manifesteren op andere delen van het lichaam.
Ze worden niet door ongelukjes of infecties veroorzaakt, noch zijn ze een voorbode van huidkanker.
Wel is het voorkomen er van erfelijk bepaald, zodat je er vrijwel zeker van kan zijn dat als het in je familie voorkomt, jij of je kinderen het ook zullen krijgen.

IGH is geenszins verwant met vitiligo, waarbij sprake is van melanocyten die er wel zijn, maar niet of niet goed functioneren en geen melanine meer aan kan maken.

Er kunnen nog een aantal andere oorzaken voor witte huidverkleuringen zijn, zoals

1 Vitiligo

Vitiligo kenmerkt zich door grote witte vlekken op iemands huid
Bij vitiligo verliezen hele lappen huid het kenmerkende huidpigment melanine, wat normaal door de melanocyten wordt aangemaakt.
De melanocyten in de huid eronder werken dan niet meer, maar de precieze oorzaak daarvoor is niet bekend.
Onderzoekers hebben nog geen exacte oorzaak vastgesteld, maar denken wel vooral aan auto-immuunaandoeningen, maar het kan ook aan een vitamine en/of mineralentekort liggen of bloodstelling aan bepaalde chemicaliën.
Wereldwijd lijdt ongeveer een half procent eraan met een uitschieter tot 2% zoals in de VS.
De eerste witte vlekken verschijnen soms al in de tienertijd en komt even vaak voor bij mannen als bij vrouwen. Erfelijkheid speelt een belangrijke rol en is ook af te lezen aan vroeg grijs worden en het lijden aan een andere auto-immuunaandoening zoals de schildklierziekte Hashimoto's.

Bij vitiligo is sprake van een snel verlies van huidpigmentatie in korte tijdm waarna de huid zich gedurende langere tijd rustiger gedraagt. Zo wisselen zich rustige en onrustige perioden zich regelmatig af.
De witte vlekken zitten vaak op plekken die open en bloot zichbaar zijn of juist in huidplooien, zoals de oksel. Ook zitten ze vaak rondom littekens, moedervlekken, de mond, het oor haar en oogleden. Zodra de witte vlekken eenmaal zichtbaar zijn, krijgen ze meestal niet meer de oorspronkelijke huidkleur.

Vitiligo is vrij gemakkelijk vast te stellen door een arts op basis van onderzoek en familiegeschiedenis. Genezen of voorkomen is een ander verhaal, want dat lukt niet of amper. Meestal probeert men met make-up de witte plekken te camoufleren. Soms gaat men over op behandeling met corticosteroïden, lichtbehandeling. En heel soms gaat men over op het transplanteren van hele lappen gezonde huid.

2. Tinea Versicolor

Tinea Versicolor of ptyriasis versicolor is een andere onschuldige huidziekte, waarbij de huid van kleur verandert.
Tinea versicolor wordt veroorzaakt door een schimmel met de naam Malassezia, die van nature al op de huid voorkomt. Soms echter is er sprake van een explosieve groei, waarbij er witte en roodbruine vlekken op de huid ontstaan.
Op een vochtige, warme en olie-achtige huid kan deze schimmel gemakkelijk tot bloei komen en dan vooral op de bovenarmen, nek, buik en dijen.

Omstandigheden waarbij deze schimmel tot bloei komt is een warm en vochtig klimaat, overdadig zweten, olie-achtige huid, ondervoeding, zwangerschap en het gebruik van corticosteroïden of andere zaken die de eigen weerstand verzwakken.
Schimmelwerende medicijnen kunnen helpen evenals shampoo waaraan seleniumsulfide is toegevoegd, die dan als huidlotion wordt toegepast voor het slapen gaan. Wanneer dit na 2 weken nog niet helpt kunt u het best een huidtherapeut raadplegen.

3. Pityriasis Alba

Dit is ook een veel voorkomende huidverkleuring, die vooral bij kinderen en tieners voorkomt. Darbij ontstaan droge schilferige vlekken op het gezicht. Deze vlekken vallen 's zomers extra op omdat ze dan meer afsteken tegen de gebruinde huid.
De vlekken kunnen ook roodachtige oneffenheden zijn, die later weer verbleken en glad worden. Ze worden meestal aangetroffen in de nek, schouders, bovenarmen en het gezicht. De oorzaak ervan is onbekend.

4. Ondervoeding

Witte vlekken op de huid kunnen ook door ondervoeding veroorzaakt worden en dan met name door een gebrek aan calcium, vitamine D of vitamine E. Deze huidvlekken zijn ook onschuldig maar wel een teken dat het dieet te wensen overlaat. Neem zo nodig voedingssupplementen om dit tekort aan te vullen.

5. Nevus Depigmentosus

Deze huidverkleuring lijkt heel erg op vitiligo, maar anders dan vitiligo breidt deze zich niet uit en blijft op 1 en dezelfde vlek zitten. De vlek is vaak ook niet geheel kleurloos maar 'vlekkeriger'.

6. Hypopigmentatie

Van hypopigmentatie is sprake als de huid te weinig kleur heeft. In dat geval hebben de melanocyten een tekort aan 'brandstof' oftewel aan het aminozuur tyrosine, waarmee melanine wordt aangemaakt, waarna er een te kort aan melanine ontstaat.

Andere aandoeningen

Er zijn nog veel meer aandoeningen waarbij de huidpigmentatie niet normaal is. In deze opsomming hebben we vooral aan witte pigmentvlekken aandacht besteed. Op Wikipedia vindt u een hele stamboom van huidaandoeningen,die een andersgekleurde huid veroorzaken variërend van hypo-pigmentatie tot aan hyperpigmentatie.

Opbouw van melanine

Melanine is het huidpigment dat we in de grotere hoeveelheden in de huid en het haar aantreffen, maar ook in de ogen, het binnenoor en zelfs in de hersenen.
Melanine absorbeert zowel UV-A als UV-B stralen en voorkomt dat deze dieper de huid indringen en bij het opvangen ervan, wordt de huid geprikkeld om nog meer melanine aan te maken, wat de voor velen begerenswaardige bruine huidskleur oplevert.
Om onze huid te stimuleren meer melanine aan te maken kan je caroteenrijke voeding eten, waardoor je sneller een gebruinde huid krijgt.
Caroteenrijke levensmiddelen zijn bijvoorbeeld wortels, tomaten, meloenen, vis en zuivel.

Andere manieren om melanine-aanmaak te stimuleren

Er zijn behoorlijk wat kosmetische producten op de markt, die de aanmaak van melanine in de huid of het hoofdhaar stimuleren.
Probeer als je daar over nadenkt vooral te kiezen voor natuurlijke in plaats van synthetische. Uiteraard is blootstelling aan de zon de snelste manier om meer melanine aan te maken, maar wees daar dan wel voorzichtig in en overdrijf dat niet.

Behalve aan caroteenrijke voeding, kan je ook denken aan het supplementeren met beta caroteen, tyrosine, selenium en ginkgo.

Beta caroteen is het pigment dat kleur geeft aan fruit en groenten. Wanneer je het als supplement slikt, wordt het in het lichaam omgezet naar vitamine A, wat de aanmaak van huidcellen en collageen stimuleert en ook zorgt voor een soepele huid.
Wanneer je er overmatig veel van slikt, kan je huid er zelfs een oranje of goudbruin kleur krijgen. Ook zorgt het ervoor dat een gebruinde huid langer haar kleur behoudt.

Selenium is een antioxidant, dat erg belangrijk is voor het verwijderen van vrije radicalen uit ons lichaam.
Vrije radicalen worden actiever wanneer we ons blootstellen aan zonlicht en veroorzaken een versneld verouderingsproces evenals huidziekten. Het slikken van extra selenium kan dus geen kwaad wanneer je van plan bent om lekker bruin te bakken.

Ginkgo biloba
Ginkgo biloba is een supplement dat bij een veelvoud aan aandoeningen kan helpen, waaronder het voortschrijden van vitiligo. Bij een onderzoek waarin mensen met vitiligo 40mg ginkgo per dag slikten, bleek vitiligo minder snel voort te woekeren.
In bijna de helft van de patiënten was zelfs sprake van herpigmentering van de huid. Dat was in de controle groep maar bij 20% van de mensen het geval.

Vitamine B12 en biofolaat
Deze combinatie van vitamines blijkt ook werkzaam te zijn bij vitiligo. Van de 100 mensen met vitiligo die een combiatie van B12 en biofolaat slikten, kwam bij 52 mensen de huidpigmentatie gedeeltelijk weer terug en bij 6 van hen zelfs volledig.

Vitamine D
Het is niet eens zo gek dat deze 'zonneschijnvitamine' ook kan helpen bij vitiligo. Vitamine D geeft een enorme opppepper aan je weerstand en kan een flink aantal ziekteverwekkers op afstand houden. Darvoor is wel een forse hoeveelheid nodig. In een onderzoek waar vitiligo-lijders 35.000 iu per dag slikten, kreeg tussen 25 en 75% van de mensen hun pigment weer terug.