Is 5G wel veilig genoeg?

De laatste maanden wordt er veel over het nieuwe 5G-netwerk gesproken, waarbij de meeste aandacht uit is gegaan naar de risico's die kleven aan samenwerking met het Chinese bedrijf Huawei, vanwege de niet geringe kans op spionage-activiteiten.
Minder hoort en leest men over de mogelijke gezondheidsrisico's van een overgang op een 5G-netwerk, wat noodzakelijk zal zijn om ruim baan te maken voor het zogenaamde 'Internet of Things' (IoT).

Wat is 5G?

5G ofwel de 5e generatie van de mobiele netwerken en draadloze systemen wordt beschouwd als de volgende fase in de ontwikkeling van mobiele technologie. Deze draadloze systemen zijn zenders die de signalen overbrengen van onze smartfoons of andere draadloze systemen.

Momenteel is er nog geen 5G-netwerk in algemeen gebruik, maar er wordt verwacht dat de meeste providers in de komende jaren daar wel op over zullen schakelen zodra het netwerk beschikbaar komt.
Deze overgang zal een flink aantal voordelen hebben, waaronder een hogere dekkingsgraad, minder batterijverbruik, sneller internetverbindingen en de mogelijkheid om een veelvoud aan andere producten aan het 'internet te koppelen', zodat het 'Internet of Things' op grote schaal toegepast kan worden.

Wat is het Internet of Things (IoT)?

Slimme woning

Bij IoT-apparatuur in het huis kan men denken aan verlichtingssystemen, verwarming, airconditioning, mediagebruik en beveiligingssystemen. Een voordeel van het gebruik van deze technologie kan zijn dat er energie mee bespaard kan worden omdat verlichting en verwarming automatisch uitgeschakeld worden wanneer er geen gebruik van gemaakt wordt.

Ouderenzorg

Een belangrijk voordeel van zo'n 'smart home' is dat het erg handig kan zijn voor mensen met een handicap of voor ouderen, die zorg nodig hebben. Sensoren kunnen bijvoorbeeld opmerken dat de bewoner van het huis valt of een beroerte krijgt.
Mensen kunnen zo tot op hoge leeftijd thuis blijven wonen en meer bewegingsvrijheid krijgen, wat de kwaliteit van leven sterk verbetert.

Gezondheidszorg

Er is een veelvoud aan IoT-apparatuur, wat specifiek voor de gezondheidszorg ontwikkeld is met als doel om data te verzamelen, te beheren en te analyseren.
Zo kan iemands gezondheid op afstand worden gevolgd en kan ook op tijd alarm worden geslagen als er wat mis gaat.
Deze meetsystemen kunnen van alles meten, variërend van bloeddruk, hartslag tot en met geavanceerdere systemen zoals pacemakers, smart watches en geavanceerde hoortoestellen.

Gebrek aan privacy

Het Internet of Things biedt ongelooflijk veel mogelijkheden om burgers gemakkelijker toegang te geven tot informatie. Tegelijkertijd vormt het ook een enorme bedreiging van onze privacy, omdat mensen er mee in de gaten gehouden en politiek gemanipuleerd kunnen worden.

Grote bedrijven en de overheid die deze systemen beheren, krijgen zo een enorme machtspositie. Er is ook een enorme aantrekkingskracht om deze machtspositie te misbruiken om zo nog meer winst te maken of om burgers beter onder de duim te kunnen houden. Het is dan niet meer de vraag óf deze macht zal worden misbruikt, maar wanneer.
Het zal voor de gemiddelde burger dan moeilijker worden om onze privacy te bewaken omdat onze bedoelingen steeds gemakkelijker te doorzien en te voorspellen zijn, terwijl tegelijkertijd dezelfde bedrijven en overheid steeds moeilijker benaderbaar en controleerbaar zijn.
Mede daarom heeft de introductie van slimme meters zowel in het Verenigd Koninkrijk als Nederland tot veel ophef geleid. Over specifiek de Britse situatie is meer te lezen in een rapport over de maatschappelijke gevolgen van IoT-technologie.

Data-opslag

Een grote uitdaging voor de producenten van IoT-apparatuur is het verwerken en en interpreteren van de enorme hoeveelheid verzamelde data.
Bijna even groot is de uitdaging om diezelfde data ook allemaal op te slaan. Voor sommige apparaten is dat echt een enorme hoeveelheid gegevens, die ook steeds meer energie vraagt. Op dit moment al vergt het internet 5% van alle energie die gegenereerd wordt.

Duurzaamheid

Moderne elektronica zitten bomvol zware en zeldzame metalen, evenals giftige chemicaliën.
Dat maakt het erg lastig om deze apparaten uit elkaar te halen voor hergebruik. Elektronische apparatuur wordt daarom vaak domweg verbrand of als afval gestort.
Daar komt nog bij dat voor het winnen van deze kostbare metalen, zowel mens als milieu zwaar wordt belast.
Met deze wetenschap in het achterhoofd, is het gebruik van IoT-apparatuur niet iets wat je achteloos zonder gewetensbezwaren zou moeten doen.

Beveiliging

Los van alle andere factoren is gebrekkige beveiliging van IoT-technologie hetgene waar men zich nu het meeste zorgen over maakt. Naarmate het gebruik van IoT steeds wijdverspreider wordt, is de kans op echt gevaarlijke cyber-aanvallen die ons ook echt fysiek schade kan doen, steeds groter.

Het grote probleem met IoT is dat het slecht te beveiligen is. Er zijn geen of te zwakke wachtwoorden in gebruik en apparaten onderling sturen onversleutelde gegevens naar elkaar toe.
Er is al heel veel IoT-apparatuur, die mensen kunnen bespioneren in hun eigen huis, wat kan gebeuren met tv's, keukenapparatuur, camera's en thermostaten.
Nog enger wordt als je weet dat het mogelijk is om zonder dat er toestemming voor gegeven is, implantaten zoals pacemakers insulinepompen of defibrillatoren op afstand te bedienen.
De reden dat dit zo gemakkelijk kan is dat vooral medische IoT-apparaten maar heel klein mogen zijn, waardoor er geen al te uitgebreide software gebruikt kan worden om data beter te versleutelen of andere bescherming te installeren.

Het is daarom niet zo verwonderlijk dat mensen, die zich goed op de hoogte hebben gesteld over de privacy-bezwaren en beveiligingslekken van IoT-apparatuur de aanschaf er van op de lange baan schuiven of bestaande abonnementen opzeggen.

Gezondheidsbezwaren van 5G

Omdat het 5G-netwerk nog niet in gebruik is genomen, weten we ook niet veel over de gezondheidsbezwaren van zo'n netwerk, al was het maar dat we zelfs nog niet eens zeker weten wat de gezondheidsbezwaren zijn van het huidige 4G-netwerk.

Wat we wel weten over het 5G-netwerk is dat als we dat op grote schaal gaan invoeren er heel veel meer zendtorens en draadloze apparatuur in gebruik genomen zullen worden, waaronder draadloos bestuurde voertuigen waar we veel tijd in zullen doorbrengen evenals apparatuur in en rondom het huis.
Zodra het 5G-netwerk beschikbaar zal komen, zal er een ware explosie komen aan daarvoor geschikte producten, waardoor we automatisch ook veelvuldig hieraan blootgesteld zullen worden.

Ofschoon ons verzekerd wordt door de bedrijven, die deze technologie ontwikkelt, dat we ons geen zorgen hoeven te maken, zijn er toch genoeg redenen om hier aan te twijfelen.
Zo is er in 2016 een grootschalig Amerikaans toxicologisch onderzoek gepubliceerd waarin men stelt dat er een verband is tussen straling van een smartfoon en het risico op kanker.
Bij dit onderzoek werd gebruik gemaakt van een niveau aan blootstelling dat gelijk is aan wat door de Amerikaanse overheid als veilig wordt beschouwd. In een onderzoek bij ratten bleek dat de straling van een smartfoon de kans op hersentumoren en zeldzame harttumoren vergrootte. Naarmate de straling sterker was, nam de kans op de ontwikkeling van dergelijke tumoren toe.
Uiteraard zijn ratten geen mensen en is er nog veel onderzoek nodig voor we echt definitief kunnen zeggen dat je kanker kunt krijgen van smartfoon-straling. Maar moeten wij dan allemaal met zijn allen voor proefkonijn spelen?

Wat we al wel van 5G-technologie weten is dat het gebruik er van bij een hoog stralingsniveau de huid behoorlijk warm kan maken en in extreme gevallen zelfs permanente huidweefselschade kan opleveren, zelfs als dat binnen de grenzen viel, die men officieel als 'veilig' heeft gekenmerkt.
In een ander onderzoek uit 2018 werd geconcludeerd dat het gebruik van 'hoge frequentie millimetergolven (millimeter waves, MMW) zou kunnen leiden tot de volgende gezondheidsrisico's:

Hoog-frequente straling verhoogt de huidtemperatuur, kan de gen-expressie veranderen, bevordert celdeling en de aanmaak van eiwitten die geassocieerd worden met oxydatieve stress, ontstekingsprocessen en allerlei andere stofwisselingsprocessen. Ook kan deze straling leiden tot oogschade en zou deze ons zenuwstelsel kunnen beïnvloeden.

Ons is decennia-lang verteld dat zaken zoals sigarettenrook, DDT en andere bestrijdingsmiddelen volstrekt veilig waren, terwijl we nu weten dat dit niet zo is en allerlei gezondheidsklachten met zich mee brengt.
Gaan we nu weer zoiets meemaken door 5G te omarmen zonder dat we weten wat voor gezondheidsschade dit met zich mee zou kunnen brengen of dat we bekijken of er soms veiliger alternatieven beschikbaar zijn?

Wanneer het 5G-netwerk op grote schaal in gebruik genomen zal worden, zal ieder individu onder invloed ervan komen te staan, tot en met de meest kwetsbare groepen, zoals zwangere vrouwen, ongeboren kinderen, jonge kinderen, tieners, vruchtbare mannen, ouderen, invaliden en chronisch zieken.

Conclusie

Jammer genoeg wordt er al sinds jaar en dag veel nieuwe technologie op de markt gebracht zonder dat deze adequaat op veiligheid worden getest.
Het is zeker waar dat draadloze technologie ons leven gemakkelijker heeft gemaakt.
Maar het is hard nodig om extra voorzichtig te zijn als we nog niet voldoende weten over mogelijke gezondheidsrisico's van zo'n 5G-netwerk zelfs wanneer we ons totaal niet druk maken over een gebrek aan privacy of beveiligingslekken.

Wanneer er al bewijs is dat straling van een 4G-netwerk onze gezondheid kan schaden, moeten we eerst meer onderzoek doen voor we dit op grote schaal gaan toepassen. Zodra er eenmaal 5G-zendmasten worden geplaatst, heb je daar geen zeggenschap meer over.