Extreme diëten: kan het het nuttig zijn om een ketodieet of een zeer vetarm dieet te volgen? 

In een vorig leven als fanatieke lange-afstandsfietser, viel het me regelmatig op hoe medefietsers het altijd leken te hebben over hun uitrusting en hun streven een zo licht en tegelijk stevig mogelijke fiets te berijden. Ondertussen was voeding amper ooit een gespreksonderwerp dat gedetailleerd werd besproken. Hierdoor besloot ik mijn licht eens op te steken bij bodybuilders omdat deze mensen toch zeker wel zouden weten hoe ze hun prestaties konden verbeteren terwijl ze een gezond dieet volgden?

Dat bleek een misvatting te zijn. Bodybuilders weten zeker wel hoe ze hun doelen konden bereiken, maar dat doen ze grotendeels dankzij hormonale assistentie door verboden anabole stofjes te slikken of rechtstreeks te injecteren.

Gelukkig zijn er ook fitnessers, die hun uiterlijk willen verbeteren zonder hun toevlucht te nemen tot hormonale verbeteringen.
In wezen is er de taak om vet te verliezen zonder spiermassa te verliezen door minder calorieën te eten dan je nodig hebt, en toch goed te blijven presteren in de sportschool of buiten op de racefiets.
Fitnessers hebben de puzzel opgelost om af te slanken zonder aan prestaties in te boeten door op de meeste dagen van de week zo min mogelijk calorieën te eten (weinig vet én weinig koolhydraten) en dan 1 of 2x per week een vetarme refeed te nemen of een paar 'junkmaaltijden' per week te nuttigen om de moed erin te houden.

Ondertussen veranderde de wielerwereld dramatisch met de komst van gepersonaliseerde voedingsschema's, waarin vooral de ploeg Jumbo-Visma uitblinkt! Uit informatie die vergaard werd door het volgen van verschillende fietsnieuwssites en podcasts blijkt dat het huidige standpunt is om de prestaties te verbeteren door jezelf te trainen in het eten van zoveel mogelijk koolhydraten terwijl je op de fiets zit! Dit is lastiger dan je denkt, aangezien zeer intensief sporten de bloedtoevoer naar de darmen drastisch vermindert en het verteringsproces daardoor sterk beperkt wordt. Desondanks hebben wielrenners ook de kracht van ketonen ontdekt, ze volgen daarvoor geen ketogeen dieet, maar nemen die tot zich. In dit artikel uit Fiets.nl wordt toch nog in gegaan op het nut van ketodiëten voor amateurfietsers. 

En soms gaat men nog een stap verder. In een wielerpodcasts onthulden profwielrenners hoe het Jumbo-team vlak voor een zware bergetappe de wielrenners praktisch geen vezels liet consumeren, zodat zij zo weinig mogelijk poep de berg op hoefden te slepen! Om daarna weer op een hoger vezeldieet over te stappen om de ontlasting weer tot een normaal volume terug te laten keren.

Stel je mijn verbazing voor toen een Facebook-kennis terugkeerde naar onze parfumgroep na een lange afwezigheid, waarin haar niet alleen een verbod was opgelegd om parfum te dragen, maar ook werd verteld dat ze een zeer strikt vezelarm koolhydraatrijk dieet moest eten. koolhydraten dieet! De reden was niet zo grappig: ze had een operatie en chemotherapie ondergaan vanwege darmkanker. Dit zijn twee heel verschillende redenen om een laagvezeldieet te volgen met het doel om zo weinig mogelijk ontlasting in de darmen te hebben.

Het leek me daarom interessant om eens verschillende soorten extreme diëten te bespreken en vooral te ontdekken waarom het om medische redenen zinvol kan zijn om ze te volgen.

In eerste instantie was het best lastig om goede informatie te vinden, daar de meeste artikelen over extreme diëten puur ter vermaak zijn geschreven. Een willekeurig voorbeeld is bijvoorbeeld: the 10 craziest diets you've never heard of  

Laten we ons concentreren op slechts twee extreme diëten: zeer koolhydraatarme diëten versus zeer vetarme diëten.

Het nut van een ketodieet

In tegenstelling tot wat velen van jullie misschien denken, bestaat het ketodieet, ook wel bekend als het Atkins-dieet, genoemd naar dr. Atkins, een cardioloog die het in de jaren zeventig populair maakte, al veel langer dan je denkt.
De allereerste persoon die een extreem koolhydraatarm dieet populair maakte, was William Banting (1796-1878). Banting schreef een boekje waarin zijn plan gedetailleerd werd beschreven. Zijn boekje was zo populair dat ‘banting’ een alternatief woord werd voor diëten. Destijds was de kennis over biologie en biochemie zo beperkt dat de heer Banting geen idee had van het concept ketose.

Dit veranderde toen in de 20e eeuw duidelijk werd dat een dieet met een zeer laag koolhydraatgehalte epileptische aanvallen kon voorkomen of de ernst ervan kon verminderen.Dat is echter niet de enige medische aandoening waarvoor het volgen van een ketogeen dieet nuttig kan zijn.

15 gezondheidsproblemen waarvoor een ketogeen dieet nuttig kan zijn

Het ketodieet is in de afgelopen jaren weer ongelooflijk populair geworden. Inmiddels is er ook meer onderzoek dat suggereert dat dit vetrijke en zeer koolhydraatarme dieet gunstig kan zijn voor verschillende gezondheidsproblemen.

Hoewel een deel van het bewijsmateriaal afkomstig is uit casestudies en dieronderzoek, zijn de resultaten van een aantal grootschaliger onderzoeken bij mensen ook veelbelovend.

1. Epilepsie

Epilepsie is een ziekte, die epileptische aanvallen veroorzaakt als gevolg van overmatige hersenactiviteit.

Anti-epileptica zijn effectief voor sommige mensen met epilepsie. Anderen reageren echter niet op de medicijnen of kunnen de bijwerkingen niet verdragen.
Van alle aandoeningen die baat kunnen hebben bij een ketogeen dieet, heeft epilepsie veruit het meeste bewijsmateriaal dat dit ondersteunt. Er zijn zelfs enkele tientallen onderzoeken over dit onderwerp.
Onderzoek toont aan dat aanvallen doorgaans verbeteren bij ongeveer 50% van de epilepsiepatiënten die het klassieke ketogene dieet volgen. Dit wordt ook wel een 4:1 ketogeen dieet genoemd, omdat het 4 keer zoveel vet bevat als eiwitten en koolhydraten samen.

Het gemodificeerde Atkins-dieet (MAD) is gebaseerd op een aanzienlijk minder beperkende verhouding van 1:1 tussen vet, eiwit en koolhydraten. Er is aangetoond dat het bij de meeste volwassenen en kinderen ouder dan twee jaar even effectief is voor de beheersing van aanvallen.

Het ketogene dieet kan ook voordelen voor de hersenen hebben die verder gaan dan de beheersing van aanvallen.

Toen onderzoekers bijvoorbeeld de hersenactiviteit van kinderen met epilepsie onderzochten, vonden ze verbeteringen in verschillende hersenpatronen bij 65% van de kinderen die een ketogeen dieet volgden – ongeacht of ze minder aanvallen hadden.
Conclusie: Van ketogene diëten is aangetoond dat ze de frequentie en ernst van aanvallen verminderen bij veel kinderen en volwassenen met epilepsie die niet goed reageren op antiepileptica medicijnen.

2. Metabool syndroom

Metabool syndroom, ook wel prediabetes genoemd, wordt gekenmerkt door insulineresistentie.

U kunt de diagnose metabool syndroom krijgen als u aan drie van deze criteria voldoet:

- grote taille-omvang: 89 cm of meer bij vrouwen en 102 cm of meer bij mannen.
- verhoogde triglyceriden: 150 mg/dl (1,7 mmol/l) of hoger.
- laag HDL-cholesterol: minder dan 40 mg/dl (1,04 mmol/l) bij mannen en minder dan 50 mg/dl (1,3 mmol/l) bij vrouwen.
- hoge bloeddruk: 130/85 mm Hg of hoger.
- verhoogde nuchtere bloedsuikerspiegel: 100 mg/dl (5,6 mmol/l) of hoger.

Mensen met het metabool syndroom lopen een verhoogd risico op diabetes, hartziekten en andere ernstige aandoeningen die verband houden met insulineresistentie.
Gelukkig kan het volgen van een ketogeen dieet veel kenmerken van het metabool syndroom verbeteren. Verbeteringen kunnen onder meer betere cholesterolwaarden zijn, evenals een verlaagde bloedsuikerspiegel en bloeddruk.

In een gecontroleerd onderzoek van 12 weken verloren mensen met het metabool syndroom die een caloriebeperkt ketogeen dieet volgden 14% van hun lichaamsvet. Ze verlaagden de triglyceriden met meer dan 50% en ervoeren verschillende andere verbeteringen in gezondheidsmarkers.

Conclusie: ketogene diëten kunnen abdominale obesitas, triglyceriden, bloeddruk en bloedsuikerspiegel verminderen bij mensen met het metabool syndroom.

3. Glycogeenstapelingsziekte

Mensen met glycogeenstapelingsziekte (Glycogen Storage Disease, GSD) missen een van de enzymen die betrokken zijn bij het opslaan van glucose (bloedsuikerspiegel) als glycogeen of het afbreken van glycogeen in glucose. Er zijn verschillende soorten GSD, elk gebaseerd op het enzym dat ontbreekt.

Meestal wordt deze ziekte gediagnosticeerd in de kindertijd. De symptomen variëren afhankelijk van het type GSD en kunnen bestaan uit slechte groei, vermoeidheid, lage bloedsuikerspiegel, spierkrampen en een vergrote lever.
GSD-patiënten wordt vaak geadviseerd om met regelmatige tussenpozen koolhydraatrijke voedingsmiddelen te consumeren, zodat glucose altijd beschikbaar is voor het lichaam.

Vroeg onderzoek suggereert echter dat een ketogeen dieet mensen met bepaalde vormen van GSD ten goede kan komen.
GSD III, ook bekend als de ziekte van Forbes-Cori, tast bijvoorbeeld de lever en de spieren aan. Ketogene diëten kunnen de symptomen helpen verlichten door ketonen aan te bieden die als alternatieve brandstofbron kunnen worden gebruikt.
GSD V, ook wel de ziekte van McArdle genoemd, tast de spieren aan en wordt gekenmerkt door een beperkt bewegingsvermogen.

In één geval volgde een man met GSD V een jaar lang een ketogeen dieet. Afhankelijk van het vereiste inspanningsniveau ervoer hij een dramatische drie- tot tienvoudige toename van de inspanningstolerantie.
Er zijn echter gecontroleerde onderzoeken nodig om de potentiële voordelen van ketogene dieettherapie bij mensen met glycogeenstapelingsziekte te bevestigen.

Conclusie: mensen met bepaalde vormen van glycogeenstapelingsziekte kunnen een dramatische verbetering van de symptomen ervaren tijdens het volgen van een ketogeen dieet. Er is echter meer onderzoek nodig.

4. Polycysteus ovariumsyndroom (PCOS)

Polycysteus ovariumsyndroom (PCOS) is een ziekte die wordt gekenmerkt door hormonale disfunctie die vaak resulteert in onregelmatige menstruaties en onvruchtbaarheid.

Een van de kenmerken ervan is insulineresistentie, en veel vrouwen met PCOS zijn zwaarlijvig en hebben moeite met afvallen. Vrouwen met PCOS lopen ook een verhoogd risico op diabetes type 2.

Degenen die aan de criteria voor het metabool syndroom voldoen, hebben doorgaans symptomen die hun uiterlijk beïnvloeden. Mogelijke gevolgen zijn toegenomen gezichtsbeharing, acne en andere tekenen van mannelijkheid die verband houden met hogere testosteronniveaus.

Er is veel anekdotisch bewijsmateriaal online te vinden. Slechts enkele gepubliceerde onderzoeken bevestigen echter de voordelen van koolhydraatarme en ketogene diëten voor PCOS.

In een zes maanden durend onderzoek onder elf vrouwen met PCOS die een ketogeen dieet volgden, bedroeg het gewichtsverlies gemiddeld 12%. De nuchtere insuline daalde ook met 54% en de reproductieve hormoonspiegels verbeterden. Twee vrouwen die aan onvruchtbaarheid leden, werden zwanger.

Conclusie: vrouwen met PCOS die een ketogeen dieet volgen, kunnen het volgende ervaren : gewichtsverlies, verlaging van de insulinespiegels en verbetering van de vruchtbaarheid door normalisering van de hormoonspiegel.

5. Diabetes

Mensen met diabetes ervaren vaak een indrukwekkende verlaging van de bloedsuikerspiegel tijdens een ketogeen dieet. Dit geldt voor zowel type 1- als type 2-diabetes.

Tientallen gecontroleerde onderzoeken tonen aan dat een zeer koolhydraatarm dieet helpt de bloedsuikerspiegel onder controle te houden en ook andere gezondheidsvoordelen kan bieden.

In een 16 weken durend onderzoek konden 17 van de 21 mensen met een ketogeen dieet de dosering van diabetesmedicatie stopzetten of verlagen. Deelnemers aan de studie verloren ook gemiddeld 8,7 kg en verminderden hun tailleomvang, triglyceriden en bloeddruk.

In een drie maanden durend onderzoek waarin een ketogeen dieet werd vergeleken met een koolhydraatarm dieet, vertoonden mensen in de ketogene groep gemiddeld een afname van 0,6% in HbA1c. 12% van de deelnemers bereikte een HbA1c lager dan 5,7%, wat als normaal wordt beschouwd.

Conclusie: Van ketogene diëten is aangetoond dat ze de bloedsuikerspiegel verlagen bij mensen met diabetes. In sommige gevallen keren de waarden terug naar een normaal niveau en kunnen de medicijnen worden stopgezet of verminderd.

6. Sommige vormen van kanker

Kanker is wereldwijd een van de belangrijkste doodsoorzaken.
De afgelopen jaren heeft wetenschappelijk onderzoek gesuggereerd dat een ketogeen dieet sommige soorten kanker kan helpen als het wordt gebruikt in combinatie met traditionele behandelingen zoals chemotherapie, bestraling en chirurgie.

Veel onderzoekers merken op dat een verhoogde bloedsuikerspiegel, obesitas en diabetes type 2 verband houden met borstkanker en sommige andere vormen van kanker. Ze suggereren dat het beperken van koolhydraten om de bloedsuikerspiegel en het insulineniveau te verlagen de tumorgroei kan helpen voorkomen.

Muizenstudies tonen aan dat ketogene diëten de progressie van verschillende soorten kanker kunnen verminderen, waaronder kankers die zich naar andere delen van het lichaam hebben verspreid.

Sommige deskundigen zijn echter van mening dat het ketogene dieet bijzonder gunstig kan zijn voor hersenkanker.

Casestudies en analyses van patiëntgegevens hebben verbeteringen gevonden bij verschillende soorten hersentumoren, waaronder glioblastoma multiforme (GBM) – de meest voorkomende en agressieve vorm van hersenkanker.

Uit één onderzoek bleek dat 6 van de 7 GBM-patiënten een bescheiden respons vertoonden op een ketogeen dieet met onbeperkte calorieën in combinatie met een geneesmiddel tegen kanker. Onderzoekers merkten op dat het dieet veilig is, maar op zichzelf waarschijnlijk van beperkt nut is.

Sommige onderzoekers melden het behoud van spiermassa en vertraagde tumorgroei bij kankerpatiënten die een ketogeen dieet volgen in combinatie met bestraling of andere antikankertherapieën.

Hoewel het mogelijk geen significante invloed heeft op de ziekteprogressie bij gevorderde en terminale kankers, is aangetoond dat het ketogene dieet veilig is bij deze patiënten en mogelijk de kwaliteit van leven verbetert.

Gerandomiseerde klinische onderzoeken moeten onderzoeken hoe ketogene diëten kankerpatiënten beïnvloeden. Een aantal is momenteel aan de gang of in het wervingsproces.

Conclusie: dierlijk en menselijk onderzoek suggereert dat ketogene diëten mensen met bepaalde vormen van kanker ten goede kunnen komen, in combinatie met andere therapieën.

7. Autisme

Autismespectrumstoornis (ASS) verwijst naar een aandoening die wordt gekenmerkt door problemen met communicatie, sociale interactie en, in sommige gevallen, repetitief gedrag. Meestal wordt de diagnose in de kindertijd gesteld en wordt deze behandeld met logopedie en andere therapieën.

Vroeg onderzoek bij jonge muizen en ratten suggereert dat ketogene diëten nuttig kunnen zijn voor het verbeteren van ASS-gedragspatronen.
Autisme heeft enkele kenmerken gemeen met epilepsie, en veel mensen met autisme ervaren aanvallen die verband houden met de overmatige opwinding van hersencellen.

Studies tonen aan dat ketogene diëten de overstimulatie van hersencellen verminderen in muismodellen van autisme. Bovendien lijken ze het gedrag ten goede te komen, ongeacht veranderingen in de aanvalsactiviteit.

Uit een pilotstudie onder 30 kinderen met autisme bleek dat 18 kinderen enige verbetering van de symptomen vertoonden na zes maanden een cyclisch ketogeen dieet te hebben gevolgd.

In één casestudy ondervond een jong meisje met autisme dat jarenlang een glutenvrij, zuivelvrij ketogeen dieet volgde dramatische verbeteringen. Deze omvatten het oplossen van morbide obesitas en een stijging van het IQ met 70 punten.

Gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken naar de effecten van een ketogeen dieet bij ASS-patiënten zijn nu aan de gang of in het rekruteringsproces.

Conclusie: Vroeg onderzoek suggereert dat sommige mensen met autismespectrumstoornissen verbeteringen in hun gedrag kunnen ervaren wanneer ketogene diëten worden gebruikt in combinatie met andere therapieën.

8. Ziekte van Parkinson

De ziekte van Parkinson (PD) is een aandoening van het zenuwstelsel die wordt gekenmerkt door lage niveaus van het signaalmolecuul dopamine.
Het gebrek aan dopamine veroorzaakt verschillende symptomen, waaronder tremor, verminderde houding, stijfheid en moeite met lopen en schrijven.

Vanwege de beschermende effecten van het ketogene dieet op de hersenen en het zenuwstelsel, wordt het onderzocht als een potentiële aanvullende therapie voor Parkinson.

Het voeren van ketogene diëten aan ratten en muizen met de ziekte van Parkinson leidde tot een verhoogde energieproductie, bescherming tegen zenuwbeschadiging en een verbeterde motorische functie.
In een ongecontroleerd onderzoek volgden zeven mensen met de ziekte van Parkinson een klassiek 4:1 ketogeen dieet. Na vier weken vertoonden vijf van hen gemiddeld een verbetering van de symptomen van 43%.

De effecten van een ketogeen dieet op de ziekte van Parkinson zijn een ander gebied dat gecontroleerd onderzoek nodig heeft.

Conclusie: het ketogene dieet is veelbelovend gebleken in het verbeteren van de symptomen van de ziekte van Parkinson in zowel dier- als mensstudies. Er is echter kwalitatief hoogstaand onderzoek nodig.

9. Obesitas

Veel onderzoeken tonen aan dat ketogene diëten met een zeer laag koolhydraatgehalte vaak effectiever zijn voor gewichtsverlies dan caloriebeperkte of vetarme diëten.
Bovendien zorgen ze doorgaans ook voor andere gezondheidsverbeteringen.
In een onderzoek van 24 weken verloren mannen die een ketogeen dieet volgden twee keer zoveel vet als mannen die een vetarm dieet volgden.

Bovendien daalden de triglyceriden van de ketogene groep aanzienlijk en nam hun HDL (“goede”) cholesterol toe. De vetarme groep had een kleinere daling van triglyceriden en een daling van HDL-cholesterol.

Het vermogen van ketogene diëten om de honger te verminderen is een van de redenen waarom ze zo goed werken bij het afvallen.

Uit een grote analyse bleek dat ketogene diëten met zeer weinig koolhydraten en calorieën mensen helpen minder honger te lijden dan standaard caloriebeperkte diëten.

Zelfs als mensen met een ketogeen dieet zoveel mogen eten als ze willen, eten ze doorgaans minder calorieën vanwege de eetlustremmende effecten van ketose.

Uit een onderzoek onder zwaarlijvige mannen die een ketogeen dieet zonder caloriebeperking of een matig koolhydraatdieet consumeerden, bleek dat degenen in de ketogene groep aanzienlijk minder honger hadden, minder calorieën binnenkregen en 31% meer gewicht verloren dan de groep met matige koolhydraten.

Samenvatting: Studies hebben aangetoond dat ketogene diëten zeer effectief zijn voor gewichtsverlies bij zwaarlijvige mensen. Dit komt grotendeels door hun krachtige eetlustonderdrukkende effecten.

10. GLUT1-deficiëntiesyndroom

Glucosetransporter 1 (GLUT1)-deficiëntiesyndroom, een zeldzame genetische aandoening, houdt een tekort in van een speciaal eiwit dat helpt de bloedsuiker naar de hersenen te transporteren.

De symptomen beginnen meestal kort na de geboorte en omvatten ontwikkelingsachterstand, bewegingsproblemen en soms toevallen.

In tegenstelling tot glucose hebben ketonen dit eiwit niet nodig om van het bloed naar de hersenen te gaan. Daarom kan het ketogene dieet een alternatieve brandstofbron bieden die de hersenen van deze kinderen effectief kunnen gebruiken.

Ketogeendieettherapie lijkt inderdaad verschillende symptomen van de aandoening te verbeteren. Onderzoekers melden een verminderde frequentie van aanvallen en verbetering van de spiercoördinatie, alertheid en concentratie bij kinderen die een ketogeen dieet volgen.

Net als bij epilepsie is aangetoond dat het gemodificeerde Atkins-dieet (MAD) dezelfde voordelen biedt als het klassieke ketogene dieet. De MAD biedt echter meer flexibiliteit, wat kan resulteren in een betere therapietrouw en minder bijwerkingen.

In een onderzoek onder 10 kinderen met het GLUT1-deficiëntiesyndroom ondervonden degenen die de MAD volgden verbeteringen in de aanvallen. Na zes maanden waren 3 op de 6 aanvalsvrij.

Conclusie: zowel het klassieke ketogene dieet als het flexibelere MAD hebben aangetoond dat ze aanvallen en andere symptomen verbeteren bij kinderen met GLUT1-deficiëntiesyndroom.

11. Traumatisch hersenletsel

Traumatisch hersenletsel (traumatic brain injury, TBI) is meestal het gevolg van een klap op het hoofd, een auto-ongeluk of een val waarbij het hoofd de grond raakt.

Het kan verwoestende gevolgen hebben voor het fysieke functioneren, het geheugen en de persoonlijkheid. In tegenstelling tot cellen in de meeste andere organen herstellen beschadigde hersencellen vaak niet of nauwelijks.

Omdat het vermogen van het lichaam om suiker te gebruiken na een hoofdtrauma verminderd is, denken sommige onderzoekers dat het ketogene dieet gunstig kan zijn voor mensen met TBI.

Studies bij ratten suggereren dat het starten van een ketogeen dieet onmiddellijk na hersenletsel kan helpen de zwelling van de hersenen te verminderen, de motorische functie te verbeteren en het herstel te verbeteren. Deze effecten lijken echter vooral bij jongere en niet bij oudere ratten op te treden.

Dat gezegd hebbende, zijn gecontroleerde onderzoeken bij mensen nodig voordat er conclusies kunnen worden getrokken.

Conclusie: Uit dierstudies blijkt dat een ketogeen dieet de uitkomsten verbetert bij ratten die een ketogeen dieet kregen na traumatisch hersenletsel. Er zijn momenteel echter geen goede menselijke studies hierover.

12. Multiple Sclerose

Multiple sclerose (MS) beschadigt de beschermende bedekking van zenuwen, wat leidt tot communicatieproblemen tussen de hersenen en het lichaam. Symptomen zijn onder meer gevoelloosheid en problemen met evenwicht, beweging, gezichtsvermogen en geheugen.

Uit een onderzoek naar MS in een muismodel bleek dat een ketogeen dieet ontstekingsmarkers onderdrukte. De verminderde ontsteking leidde tot verbeteringen in het geheugen, het leervermogen en het fysieke functioneren.

Net als bij andere aandoeningen van het zenuwstelsel lijkt MS het vermogen van de cellen om suiker als brandstofbron te gebruiken te verminderen. In een review uit 2015 werd het potentieel van ketogene diëten besproken om te helpen bij de energieproductie en celreparatie bij MS-patiënten.

Bovendien vond een recent gecontroleerd onderzoek onder 48 mensen met MS significante verbeteringen in de kwaliteit van leven, cholesterol en triglyceriden in de groepen die een ketogeen dieet volgden of meerdere dagen vastten.

Er lopen momenteel meerdere onderzoeken.

Conclusie: studies over de potentiële voordelen van een ketogeen dieet voor de behandeling van MS zijn veelbelovend. Er zijn echter uitgebreidere humane studies nodig.

13. Niet-alcoholische leververvetting

Niet-alcoholische leververvetting (non-alcoholic fatty liver disease, NAFLD) is de meest voorkomende leverziekte in de westerse wereld.

Het is sterk verbonden met diabetes type 2, metabool syndroom en obesitas, en er zijn aanwijzingen dat NAFLD ook verbetert bij een ketogeen dieet met zeer weinig koolhydraten.

In een kleine studie hadden 14 zwaarlijvige mannen met metabool syndroom en NAFLD die twaalf weken lang een ketogeen dieet volgden een significante afname van gewicht, bloeddruk en leverenzymen.
Bovendien had maar liefst 93% van de mannen een vermindering van het levervet en bereikte 21% een volledige genezing van NAFLD.

Conclusie: ketogene diëten kunnen zeer effectief zijn in het verminderen van levervet en andere gezondheidskenmerken bij mensen met niet-alcoholische leververvetting.

14. De ziekte van Alzheimer

De ziekte van Alzheimer is een progressieve vorm van dementie die wordt gekenmerkt door plaques en knopen in de hersenen die het geheugen aantasten.

Interessant genoeg lijkt de ziekte van Alzheimer kenmerken te vertonen van zowel epilepsie als diabetes type 2: toevallen, het onvermogen van de hersenen om glucose op de juiste manier te gebruiken en ontstekingen die verband houden met insulineresistentie.

Dierstudies tonen aan dat een ketogeen dieet het evenwicht en de coördinatie verbetert, maar de amyloïde plaque, die een kenmerk is van de ziekte, niet aantast. Het aanvullen met ketonesters lijkt echter de amyloïdeplaque te verminderen.

Bovendien is aangetoond dat het aanvullen van de voeding van mensen met ketonesters of MCT-olie om de ketonniveaus te verhogen verschillende symptomen van de ziekte van Alzheimer verbetert.

Eén gecontroleerd onderzoek volgde bijvoorbeeld 152 mensen met de ziekte van Alzheimer die een MCT-verbinding gebruikten. Na 45 en 90 dagen vertoonde deze groep verbeteringen in de mentale functie, terwijl de functie van de placebogroep achteruitging.

Gecontroleerde onderzoeken naar het aangepaste Atkins-dieet en MCT-olie bij mensen met de ziekte van Alzheimer zijn momenteel aan de gang of bevinden zich in de recruteringsfase.

Conclusie: Uit dieronderzoek is gebleken dat verschillende symptomen van de ziekte van Alzheimer verbeteren met ketogene diëten. Studies bij mensen suggereren dat suppletie met MCT-olie of ketonesters gunstig kan zijn.

15. Migraine-hoofdpijn

Migraine-hoofdpijn gaat doorgaans gepaard met hevige pijn, gevoeligheid voor licht en misselijkheid.
Sommige onderzoeken suggereren dat de symptomen van migrainehoofdpijn vaak verbeteren bij mensen die ketogene diëten volgen.

Eén observationeel onderzoek rapporteerde een vermindering van de frequentie van migraine en het gebruik van pijnmedicatie bij mensen die gedurende één maand een ketogeen dieet volgden.

Een interessante casestudy van twee zussen die een cyclisch ketogeen dieet volgden om af te vallen, meldde dat hun migrainehoofdpijn verdween tijdens de ketogene cycli van vier weken, maar terugkeerde tijdens de overgangsdieetcycli van acht weken.

Er zijn echter onderzoeken van hoge kwaliteit nodig om de resultaten van deze rapporten te bevestigen.

Conclusie: sommige onderzoeken suggereren dat de frequentie en ernst van migrainehoofdpijn kunnen verbeteren bij mensen die een ketogeen dieet volgen.

Samenvatting

Ketogene diëten worden overwogen voor gebruik bij verschillende aandoeningen vanwege hun gunstige effecten op de metabolische gezondheid en het zenuwstelsel.
Veel van deze indrukwekkende resultaten zijn echter afkomstig van casestudies en moeten worden gevalideerd door onderzoek van hogere kwaliteit, waaronder gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken.
Met betrekking tot kanker en verschillende andere ernstige ziekten op deze lijst mag een ketogeen dieet alleen worden gevolgd als aanvulling op standaardtherapieën onder toezicht van een arts of gekwalificeerde zorgverlener.
Bovendien mag niemand het ketogene dieet op zichzelf als een remedie voor welke ziekte of aandoening dan ook beschouwen.
Niettemin is het potentieel van ketogene diëten om de gezondheid te verbeteren veelbelovend.

En dan nu over naar het andere extreme dieet! 

Kan een extreem vetarm dieet gezond zijn?

ANa de afgelopen tien jaar te zijn bestookt met verhalen over de voordelen van koolhydraatarme diëten, is het bijna gemakkelijk om te vergeten hoe tussen de jaren 70 en de huidige tijd, vetten werden verguisd en in plaats daarvan werd een vetarm dieet omarmd.
Hoewel extreem weinig vet erg ongezond kan zijn omdat ze het hormonale evenwicht veel gemakkelijker verstoren dan een extreem koolhydraatarm dieet, zijn er omstandigheden waarin zo'n ultralaag vetdieet nuttig kan zijn of... zelfs gezond.

Vet vormt 10% of minder van uw dagelijkse calorieën als u een dieet met ultralaag vetgehalte volgt. Hoewel dit dieet nuttig kan zijn voor mensen met bepaalde gezondheidsproblemen, is het voor anderen misschien niet de beste optie.

Decennia achtereen adviseren officiële voedingsrichtlijnen mensen om een vetarm dieet te volgen, waarbij vet ongeveer 30% van je dagelijkse calorie-inname uitmaakt.
Toch suggereren veel onderzoeken dat deze manier van eten niet de meest effectieve strategie is voor gewichtsverlies op de lange termijn.

De grootste en langste onderzoeken laten slechts een minimale gewichtsvermindering zien en geen effecten op het risico op hartziekten of kanker.

Veel voorstanders van vetarme diëten beweren echter dat deze resultaten gebrekkig zijn, omdat zij de aanbeveling van 30% voor de vetinname onvoldoende vinden.
In plaats daarvan suggereren ze dat – wil een vetarm dieet effectief zijn – vet niet meer dan 10% van je dagelijkse calorieën mag uitmaken.
Dit artikel gaat gedetailleerd in op diëten met een ultralaag vetgehalte en hun gezondheidseffecten.

Wat is een extreem vetarm dieet?

Een dieet met ultralaag vetgehalte (of zeer laag vetgehalte) zorgt ervoor dat niet meer dan 10% van de calorieën uit vet bestaat. Het heeft ook de neiging weinig eiwitten en zeer veel koolhydraten te bevatten – met respectievelijk ongeveer 10% en 80% van de dagelijkse calorieën.
Extreem vetarme diëten zijn meestal plantaardig en beperken uw inname van dierlijke producten, zoals eieren, vlees en volvette zuivelproducten.

Plantaardige voedingsmiddelen met een hoog vetgehalte – waaronder extra vierge olijfolie, noten en avocado’s – zijn ook vaak beperkt, ook al worden ze over het algemeen als gezond beschouwd.
Dit kan problematisch zijn, omdat vet verschillende belangrijke functies in uw lichaam vervult.
Het is een belangrijke bron van calorieën, bouwt celmembranen en hormonen op en helpt uw lichaam vetoplosbare vitamines zoals vitamine A, D, E en K te absorberen.
Bovendien zorgt vet ervoor dat voedsel lekker smaakt. Een dieet met een zeer laag vetgehalte is over het algemeen niet zo plezierig als een dieet met een matig of hoog vetgehalte.
Niettemin tonen onderzoeken aan dat een dieet met een ultralaag vetgehalte zeer indrukwekkende voordelen kan hebben bij verschillende ernstige aandoeningen.

Conclusie: een dieet met ultralaag vetgehalte (of zeer laag vetgehalte) levert minder dan 10% van de calorieën uit vet. Het beperkt de meeste dierlijke voedingsmiddelen en zelfs gezonde, vetrijke plantaardige voedingsmiddelen zoals noten en avocado's.
Ultra-vetarme diëten zijn grondig bestudeerd en er zijn aanwijzingen dat ze gunstig kunnen zijn tegen verschillende ernstige aandoeningen, waaronder hartziekten, diabetes, zwaarlijvigheid en multiple sclerose.

1. Hartziekte

Onderzoeken tonen aan dat een dieet met een ultralaag vetgehalte verschillende belangrijke risicofactoren voor hartziekten kan verbeteren, waaronder:

• hoge bloeddruk
• hoog cholesterolgehalte in het bloed
• hoog C-reactief proteïne (CRP), een marker voor ontstekingen

Eén onderzoek onder 198 mensen met een hartaandoening vond bijzonder opvallende effecten.

Slechts 1 van de 177 personen die het dieet volgden, ondervond een hartgerelateerde gebeurtenis, vergeleken met meer dan 60% van de mensen die het dieet niet volgden.

2. Type 2 diabetes

Verschillende onderzoeken geven aan dat een dieet met een zeer laag vetgehalte en een hoog koolhydraatgehalte kan leiden tot verbeteringen bij mensen met type 2-diabetes.
In een onderzoek onder mensen met diabetes type 2 die een zeer vetarm rijstdieet volgden, verlaagden bijvoorbeeld 63 van de 100 deelnemers hun nuchtere bloedsuikerspiegel.
Bovendien kon 58% van de personen die vóór het onderzoek afhankelijk waren van insuline, de insulinetherapie volledig verminderen of stopzetten.

Uit een ander onderzoek blijkt dat een dieet met een ultralaag vetgehalte zelfs nog gunstiger kan zijn voor mensen met diabetes die nog niet afhankelijk zijn van insuline.

3. Obesitas

Mensen die zwaarlijvig zijn, kunnen ook baat hebben bij het eten van een dieet met een zeer laag vetgehalte.
Het rijstdieet met zeer laag vetgehalte is met indrukwekkende resultaten gebruikt om zwaarlijvige mensen te behandelen.
Uit een onderzoek onder 106 zwaarlijvige mensen bleek dat deelnemers aan dit dieet gemiddeld 63,5 kg afvielen – wat misschien verrassend lijkt voor een dieet dat voornamelijk uit geraffineerde koolhydraten bestaat.

4. Multiple sclerose

Multiple sclerose (MS) is een auto-immuunziekte die uw hersenen, ruggenmerg en oogzenuwen in uw ogen aantast.
Mensen met deze aandoening kunnen ook baat hebben bij een dieet met een ultralaag vetgehalte.
In 1948 begon Roy Swank MS te behandelen met het zogenaamde Swank-dieet.
In zijn bekendste onderzoek volgde Swank ruim 50 jaar lang 150 mensen met MS. De resultaten geven aan dat een dieet met een ultralaag vetgehalte de progressie van MS kan vertragen.
Na 34 jaar was slechts 31% van degenen die zich aan het dieet hielden overleden, vergeleken met 80% van degenen die zijn aanbevelingen niet opvolgden

Conclusie: een dieet met een ultralaag vetgehalte kan de risicofactoren voor hartziekten verbeteren en mensen met diabetes type 2, obesitas en MS ten goede komen.

Waarom werken ultra-vetarme diëten?

Hoe en waarom ultra-vetarme diëten de gezondheid precies verbeteren, wordt nog niet goed begrepen.
Sommigen beweren dat de bloeddrukverlagende effecten misschien niet eens direct verband houden met hun lage vetgehalte.
Het rijstdieet bevat bijvoorbeeld extreem weinig natrium, wat een positieve invloed kan hebben op de bloeddruk.
Bovendien is het eentonig en flauw, wat kan leiden tot een onbedoelde vermindering van de calorie-inname, omdat mensen zich minder geneigd voelen om meer saai voedsel te eten.
Het verminderen van calorieën heeft doorgaans grote voordelen voor zowel het gewicht als de stofwisselingsgezondheid – ongeacht of u koolhydraten of vet vermindert.

Samenvatting

Hoewel het nog niet helemaal duidelijk is waarom diëten met een ultralaag vetgehalte krachtige gezondheidsvoordelen hebben, kan dit verband houden met een drastisch verminderde calorie-inname in plaats van specifiek met een afname van het vetgehalte.
Een dieet met een ultralaag vetgehalte kan ernstige aandoeningen helpen behandelen, waaronder diabetes en hartziekten.
Het volgen van een streng dieet met een zeer laag vetgehalte is op de lange termijn echter buitengewoon moeilijk, omdat het onaangenaam is en geen variatie kent.
Mogelijk moet u zelfs uw inname van zeer gezond voedsel beperken, zoals onbewerkt vlees, vette vis, eieren, noten en extra vierge olijfolie.
Hoewel dit dieet bepaalde mensen met ernstige gezondheidsproblemen ten goede kan komen, is het voor de meeste mensen waarschijnlijk niet nodig.

Onze conclusie: zoals u zult hebben gemerkt, zijn er veel minder medische problemen waarvoor een zeer vetarm dieet kan worden gebruikt, waaronder twee (obesitas en multiple sclerose kunnen ook verbeteren bij het toepassen van een zeer koolhydraatarm dieet!
We weten wel waarvoor we in dat geval zelf zouden kiezen!